ახლო აღმოსავლეთის ნედლი ნავთობის ფასი, აშშ-სა და ისრაელის ირანის წინააღმდეგ წარმოებული ომის გამო ვაჭრობის შემცირების მიუხედავად, ყველა დროის მაქსიმუმამდე გაიზარდა და მსოფლიოში ყველაზე ძვირადღირებული ნავთობი გახდა. ზოგიერთი ნავთობით მოვაჭრე კი მიიჩნევს, რომ მიწოდების შეფერხების გამო ფასებმა თავისი მნიშვნელობა დაკარგა.

ახლო აღმოსავლეთის მილიონობით ბარელი ნედლი ნავთობის ფასების ზრდა, რომელიც აზიაში უნდა გაიგზავნოს, ზრდის ხარჯებს აზიური ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნებისთვის. ეს მათ აიძულებს, მომდევნო თვეებში ეძებონ ალტერნატივები ან კიდევ უფრო შეამცირონ წარმოება.

S&P Global Platts-ის მონაცემებით, ორშაბათს დუბაიში ნავთობის ნაღდმა ფასმა მაისის ტვირთებისთვის რეკორდულ ნიშნულს - 153,25 დოლარს მიაღწია ბარელზე. ეს ნიშნავს, რომ მან გადააჭარბა Brent-ის ფიუჩერსების 2008 წლის ყველა დროის მაქსიმუმს (147,50 დოლარი).

Reuters-ის მონაცემებით, ამან დუბაის პრემია სვოპებთან (swaps) შედარებით ორშაბათს ბარელზე 56,01 დოლარამდე გაზარდა, რაც ნედლი ნავთობის ღირებულების დაახლოებით მესამედს შეადგენს; შედარებისთვის, თებერვლის საშუალო მაჩვენებელი მხოლოდ 90 ცენტი იყო.

ანალოგიურად, ომანის ნედლი ნავთობის ფიუჩერსებმა რეკორდულ 147,79 დოლარს მიაღწია ბარელზე, ხოლო მისმა პრემიამ დუბაის სვოპებთან შედარებით 50,57 დოლარი შეადგინა, რაც თებერვლის საშუალო მაჩვენებელზე (75 ცენტი) ბევრად მაღალია.

სავაჭრო წყაროების თანახმად, დუბაის ფასები დამახინჯებულია Murban-ის ფიუჩერსებთან დიდი სხვაობის გამო, რომელზეც ვაჭრობა ორშაბათს ბარელზე 111,76 დოლარზე დაიხურა.

ანალიტიკური ფირმა Kpler-ის მონაცემებით, ახლო აღმოსავლეთიდან აზიაში ნედლი ნავთობის ექსპორტი მარტში დღეში 11,665 მილიონ ბარელამდე შემცირდა; თებერვალში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 19 მილიონი იყო, ხოლო 2025 წლის მარტის დონესთან შედარებით ექსპორტი 32%-ითაა შემცირებული. ამის მიზეზი ომის გამო ჰორმუზის სრუტიდან გადაზიდვების შეჩერებაა. ბევრმა აზიურმა ნავთობგადამამუშავებელმა ქარხანამ წარმოების ტემპი შეამცირა.

შემცირებული მიწოდება

ზოგიერთი წყარო ფასების ზრდის მიზეზად ასახელებს Platts Market on Close (MOC) პროცესში მისაწოდებლად მზა მარაგების შემცირებას. სააგენტომ სიიდან ამოიღო ნავთობის ის სამი სახეობა, რომლებიც სრუტეს გადიან.

ერთ-ერთი წყაროს თქმით: „სუსტი ვაჭრობის გამო ეს ფასწარმოქმნა არაბუნებრივი და უსამართლოა“. მან ასევე დაამატა, რომ დარჩენილი სახეობები - ომანი და მურბანი - აღარ წარმოადგენენ იმ საორიენტაციო ფასს, რომელიც ახლო აღმოსავლეთისა და რუსული ნავთობის ფასის განსასაზღვრად გამოიყენება.

სხვა წყაროს ცნობით, დუბაისა და ომანის საორიენტაციო ფასების დამახინჯების გამო, მაისის ტვირთებით ვაჭრობა ახლო აღმოსავლეთის ნედლი ნავთობით შეჩერდა. წყაროებმა ვინაობის გამჟღავნება არ ისურვეს.

S&P Global Energy-ის წარმომადგენელმა ელექტრონულ წერილში აღნიშნა: „Platts Dubai აგრძელებს ახლო აღმოსავლეთის ნედლი ნავთობის ღირებულების ასახვას სპოტ ბაზარზე“. მისი თქმით, ამ თვეში Platts MOC-ის პერიოდში მრავალი ტვირთი იქნა მიწოდებული და აქტივობა ძლიერია.

თუმცა, ნავთობით მოვაჭრეები აცხადებენ, რომ ერთადერთი მყიდველი, ვინც Platts-ის ფანჯარაში ტვირთები შეიძინა, TotalEnergies იყო. სავაჭრო მონაცემების მიხედვით, ფრანგულმა გიგანტმა ამ თვეში 12 მილიონი ბარელი (24 ტვირთი) ომანისა და მურბანის ნავთობი იყიდა. TotalEnergies-ს ამ საკითხზე კომენტარი არ გაუკეთებია.

ალტერნატიული მიწოდება

ამავდროულად, სანამ აზიური ქარხნები მარაგების მოსაპოვებლად იბრძვიან, ამერიკული და აფრიკული ნედლი ნავთობის პრემიები გაიზარდა.

ორი ნავთობით მოვაჭრის თქმით, ბრაზილიური ნედლი ნავთობის ფასმა ICE Brent-თან შედარებით რეკორდულ 12-15 დოლარს მიაღწია ბარელზე, ხოლო დასავლეთ აფრიკული ნავთობის პრემიები წინა თვესთან შედარებით დაახლოებით 1 დოლარით გაიზარდა და ტვირთების უმეტესობა უკვე გაყიდულია.