ევროკავშირის ტექნოლოგიურმა მარეგულირებლებმა ილონ მასკის სოციალური მედიის პლატფორმა, X-ს, ევროკავშირის ონლაინ შინაარსის წესების დარღვევის გამო 140 მილიონი დოლარის ჯარიმა დააკისრეს. ეს არის პირველი სანქცია ახალი, გარდამტეხი კანონის ფარგლებში. მისმა კონკურენტმა TikTok-მა კი გარკვეული დათმობების სანაცვლოდ ჯარიმას თავი აარიდა.
ევროკავშირის მარეგულირებლებმა პარასკევს განაცხადეს, რომ X-ის დარღვევებს შორისაა: ვერიფიცირებული ანგარიშებისთვის განკუთვნილი ლურჯი ნიშნის შეცდომაში შემყვანი დიზაინი, სარეკლამო არქივის გაუმჭვირვალობა და მკვლევრებისთვის საჯარო მონაცემებზე წვდომის არმიცემა.
ევროპის ზეწოლა დიდ ტექნოლოგიურ კომპანიებზე, რაც მიზნად ისახავს მცირე კონკურენტებისთვის ბაზარზე შესვლის შესაძლებლობასა და მომხმარებლებისთვის მეტი არჩევანის მიცემას, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციამ გააკრიტიკა. ადმინისტრაციის მტკიცებით, ევროკავშირი ამერიკულ კომპანიებს უმიზნებს და ამერიკელებს ცენზურას უწესებს.
ევროკავშირის აღმასრულებელმა ორგანომ, ევროკომისიამ კი განაცხადა, რომ მათი კანონები არცერთ ერს არ უმიზნებს, არამედ მხოლოდ ციფრულ და დემოკრატიულ სტანდარტებს იცავს, რაც ხშირად დანარჩენი მსოფლიოსთვის ორიენტირის როლს ასრულებს.
ევროკავშირის სანქციები X-ის წინააღმდეგ ორწლიანი გამოძიების შედეგია, რომელიც „ციფრული სერვისების შესახებ კანონის“ (DSA) ფარგლებში ჩატარდა. ეს კანონი ონლაინ პლატფორმებს ავალდებულებს, მეტი ძალისხმევა გამოიჩინონ უკანონო და მავნე შინაარსთან საბრძოლველად.
რაც შეეხება ByteDance-ის სოციალური მედიის აპლიკაციას, TikTok-ს, ევროკავშირის გამოძიებამ მაისში კომპანიას ბრალი წაუყენა იმ ვალდებულების დარღვევაში, რომელიც სარეკლამო არქივის გამოქვეყნებას გულისხმობდა, რათა მკვლევრებსა და მომხმარებლებს თაღლითური რეკლამების აღმოჩენა შეძლებოდათ.
გონივრული ჯარიმა
ევროკომისიის ტექნოლოგიების ხელმძღვანელმა ჰენა ვირკუნენმა განაცხადა, რომ X-ისთვის დაკისრებული გონივრული ჯარიმა პროპორციულია და ის დარღვევების ხასიათის, ევროკავშირის მომხმარებლებზე ზეგავლენის ხარისხისა და ხანგრძლივობის საფუძველზე გამოითვალა.
ჟურნალისტებთან საუბრისას მან აღნიშნა: „ჩვენ აქ უმაღლესი ჯარიმების დასაწესებლად არ ვართ. ჩვენი მიზანია ციფრული კანონმდებლობის აღსრულების უზრუნველყოფა. თუ წესებს დაიცავთ, ჯარიმას არ მიიღებთ; საქმე ასე მარტივადაა“.
ვირკუნენმა ასევე დასძინა: „ვფიქრობ, ძალიან მნიშვნელოვანია ხაზგასმით აღინიშნოს, რომ DSA-ს ცენზურასთან არანაირი კავშირი არ აქვს“.
ვირკუნენის თქმით, მოსალოდნელია, რომ DSA-ს დარღვევაში ბრალდებული კომპანიების საქმეებზე მომავალი გადაწყვეტილებები უფრო მოკლე დროში მიიღება, ვიდრე X-ის შემთხვევაში, რომელსაც ორი წელი დასჭირდა.
„ნამდვილად ვიმედოვნებ, რომ საბოლოო გადაწყვეტილებებს ამიერიდან უფრო სწრაფად მივიღებთ“, - თქვა მან.
Meta-ს და TikTok-ს ოქტომბერში DSA-ს ფარგლებში გამჭვირვალობის ვალდებულებების დარღვევაში დასდეს ბრალი, ხოლო ჩინურ ონლაინ მარკეტფლეისს, Temu-ს - უკანონო პროდუქციის გაყიდვის პრევენციის წესების დარღვევაში.
X-მა კომენტარის თხოვნით გაგზავნილ ელ-წერილს ჯერ არ უპასუხა. კომპანიამ DSA-სთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად საჭირო ზომები 60-დან 90 სამუშაო დღის განმავლობაში უნდა წარმოადგინოს, რაც განსახილველი საკითხის მიხედვით იცვლება.
გამოხატვის თავისუფლება
აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა ევროკავშირის გადაწყვეტილებამდე განაცხადა: „ვრცელდება ხმები, რომ ევროკომისია X-ს ასობით მილიონი დოლარით დაჯარიმებას უპირებს იმის გამო, რომ მან ცენზურა არ განახორციელა“. ვენსმა აღნიშნა: „ნაცვლად იმისა, რომ ევროკავშირმა ამერიკულ კომპანიებს შეუტიოს იმის გამო, რასაც თავად ‘ნაგავს’ უწოდებს, მან მხარი უნდა დაუჭიროს გამოხატვის თავისუფლებას“.
TikTok-მა, რომელმაც სარეკლამო ბიბლიოთეკის მეტი გამჭვირვალობის პირობა დადო, მარეგულირებლებს მოუწოდა, კანონი ყველა პლატფორმაზე თანაბრად და თანმიმდევრულად აღასრულონ.
კომისიამ განმარტა, რომ გრძელდება გამოძიება X-ზე უკანონო შინაარსის გავრცელებისა და ინფორმაციული მანიპულაციის წინააღმდეგ მიღებული ზომების შესახებ. ასევე, მიმდინარეობს ცალკე გამოძიება TikTok-ის დიზაინის, ალგორითმული სისტემებისა და ბავშვთა დაცვის ვალდებულებების თაობაზე.
DSA-ს ფარგლებში დაწესებულმა ჯარიმებმა შესაძლოა კომპანიის წლიური გლობალური შემოსავლის 6%-ს მიაღწიოს.
