კვლავ ერთიანი სირია: როგორ აფასებენ სირიელები ტერორისტულ ორგანიზაცია YPG-ზე მოპოვებულ გამარჯვებას

სირიამ გამოაცხადა, რომ ტერორისტულ ორგანიზაცია YPG-სთან ცეცხლის შეწყვეტისა და ინტეგრაციის ახალ შეთანხმებას მოაწერა ხელი. ეს მოვლენა ახალ ეტაპს წარმოადგენს ომით დაღლილი ქვეყნის მთელი ტერიტორიის სირიის სახელმწიფო კონტროლის ქვეშ გაერთიანების მცდელობებში.

შეთანხმების ფარგლებში, ტერორისტული ორგანიზაცია YPG-ს წევრები წინა ხაზის პოზიციებიდან გავლენ, მათ ადგილს კი ჰასეკესა და კამიშლის საქალაქო ცენტრებში სირიის შინაგან საქმეთა სამინისტროს დანაყოფები დაიკავებენ. ეს ნაბიჯი YPG-ზე კვირების განმავლობაში განხორციელებული ინტენსიური სამხედრო ზეწოლის შედეგია. იანვრის დასაწყისში, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ რეგიონებში დაწინაურებულმა სირიის ძალებმა დაიბრუნეს კრიტიკული პუნქტები, რომლებსაც დიდი ხნის განმავლობაში აკონტროლებდა SDG/YPG — PKK-ს სირიული ფრთა.

სტრატეგიული მიღწევები და ოპერაციები

სირიის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო SANA-ს ცნობით, სამთავრობო ძალებმა სრული კონტროლი დაამყარეს რაქასთან მდებარე სტრატეგიული მნიშვნელობის ტაბკას რაიონზე ინტენსიური ოპერაციების შემდეგ, რომლებმაც ტერორისტული დაჯგუფებები საკვანძო სამხედრო პოზიციებიდან განდევნა.

სირიის არმიამ ასევე 13 იანვარს დაიწყო ოპერაციები ტერორისტული სამიზნეების წინააღმდეგ ევფრატის დასავლეთით, კერძოდ დეირ ჰაფირისა და მესკენეს რეგიონებში. ოპერაციამდე M15 ავტომაგისტრალზე მოეწყო ჰუმანიტარული დერეფნები მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაციისთვის. თავდაცვის სამინისტრომ დაადასტურა, რომ წარმატებული ოპერაციის შემდეგ რეგიონში ასობით ტერორისტი ჩაბარდა.

„წლობით გაგრძელებული ტირანია დასრულდა“

ბევრი სირიელისთვის ეს მოვლენები ნიშნავს სახელმწიფო ხელისუფლების აღდგენას იმ ტერიტორიებზე, რომლებიც წლების განმავლობაში იტანჯებოდნენ ტერორისტული ორგანიზაცია YPG-ს კონტროლის ქვეშ. დეირ-ეზ-ზორელმა ჟურნალისტმა ზეინ ალ აბიდინმა TRT World-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ YPG-ს წინააღმდეგ ბრძოლა მხოლოდ ე.წ. ფედერალური პროექტის დასრულებას არ ეხებოდა: „ამ ტერორისტულმა ორგანიზაციამ 2015 წლიდან ქვეყანაში გამოჩენის შემდეგ მრავალი დანაშაული ჩაიდინა ჯეზირეს რეგიონის მოსახლეობისა და ზოგადად არაბების წინააღმდეგ. იყო გარიყვის, უსამართლობის, ზეწოლისა და მკვლელობების წლები. მათ ადამიანებს ცხოვრება სრულიად გაუნადგურეს. მოსახლეობას განზრახ უგულებელყოფდნენ და სისტემურად აღატაკებდნენ. ეს უნდა დასრულებულიყო და, მადლობა ღმერთს, დასრულდა“.

2025 წლის მარტში სირიის პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ გამოაცხადა შეთანხმება ტერორისტული ორგანიზაცია YPG-ს სახელმწიფო ინსტიტუტებში ინტეგრაციის შესახებ და უარყო ყოველგვარი დაყოფის მცდელობა. თუმცა, YPG მაშინ არ დაემორჩილა შეთანხმების პირობებს. სირიის პრეზიდენტმა აჰმედ ელ-შარამ არაერთხელ გაუსვა ხაზი, რომ სირიის პოლიტიკური სტრუქტურა ერთიანი და ცენტრალიზებულია, ხოლო სახელმწიფო ინსტიტუტები გამონაკლისის გარეშე ყველა რეგიონში დაბრუნდება.

ერთი დედაქალაქი, ერთი დროშა

პოლიტიკურმა აქტივისტმა ნედალ ალ ამარიმ დარაადან აღნიშნა, რომ სირიის ერთიანობა სტაბილურობისა და სამართლიანობის საფუძველია ყველასთვის: „რაც ხდება, არის გადამწყვეტი დარტყმა დაყოფისა და შეიარაღებული ავტონომიის ტერორზე; ეს არის მკაფიო გზავნილი იმისა, რომ სირია მხოლოდ ერთიანი და სუვერენული სახელმწიფოს სახით შეიძლება აშენდეს“.

აღმოსავლეთ რეგიონებში მცხოვრებნი წლების განმავლობაში შიშსა და არასტაბილურობაში იმყოფებოდნენ ტერორისტული დაჯგუფების არსებობის, გადაადგილების შეზღუდვისა და ეკონომიკური გარიყვის გამო. ჟურნალისტმა ზეინ ალ აბიდინმა თქვა: „ერთიანი სირია, რომლის ერთადერთი დედაქალაქი დამასკოა, ყველა სირიელის ოცნებაა. 2017-2025 წლებში მე, როგორც დეირ-ეზ-ზორელს, რაქაში ან ჰასეკეში შესვლა თავდების გარეშე არ შემეძლო. საკუთარ რეგიონში შესასვლელადაც კი ქურთი თავდები გჭირდებოდა. ასეთი რასიზმი სეპარატისტული პროექტის ოფიციალურ დაწყებამდეც კი არსებობდა“.

ენერგორესურსები და ეროვნული სუვერენიტეტი

ამ ცვლილების ყველაზე თვალსაჩინო სიმბოლო ნავთობისა და გაზის რესურსები გახდა. აღმოსავლეთის ენერგეტიკული საბადოები, რომლებიც წლების განმავლობაში სახელმწიფო კონტროლს მიღმა იყო, ახლა კვლავ ხალხის სამსახურშია. სირიის ნავთობის კომპანიამ გამოაცხადა, რომ ჰასეკეს, რაქასა და დეირ-ეზ-ზორის დაბრუნებულ საბადოებზე მოპოვება განახლდა.

ოფიციალური პირების თქმით, ნავთობის მოპოვებამ რამდენიმე თვეში შესაძლოა დღეში 100 000 ბარელს მიაღწიოს, რაც კრიტიკული მხარდაჭერა იქნება ელექტროენერგიის წარმოებისა და საერთო ეკონომიკისთვის. ალ აბიდინმა აღნიშნა, რომ წარსულში ეს რესურსები ტერორისტული ორგანიზაცია PKK-ს ლიდერების ჯიბეებში მიდიოდა ან რეგიონის გარეთ იყიდებოდა: „ჩვენ კი მხოლოდ დაბინძურება და მომაკვდინებელი კვამლი დაგვრჩა. ახლა ვიმედოვნებთ, რომ მთავრობა ამ რესურსებს ქვეყნის აღსადგენად გამოიყენებს“.

თურქეთ-სირიის სოლიდარობა

თურქეთმა, გაეროს წესდების 51-ე მუხლით გათვალისწინებული თავდაცვის უფლების გამოყენებით, ოპერაციებით „ევფრატის ფარი“, „ზეთისხილის რტო“ და „მშვიდობის წყარო“ გაანეიტრალა ტერორისტები ჩრდილოეთ სირიაში. ამ ოპერაციებმა მინიმუმ 17 000 PKK/YPG-ს ტერორისტი გაანეიტრალა, რითაც უზრუნველყო თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი საზღვრის დაცვა და მნიშვნელოვნად გაანადგურა ტერორისტული ორგანიზაცია PKK-ს ოპერატიული შესაძლებლობები რეგიონში. პრეზიდენტ ერდოღანის სიტყვებით, თურქეთმა ნამსხვრევებად აქცია ჩრდილოეთ სირიაში ჩამოყალიბების პროცესში მყოფი „ტერორისტული სარტყელი“.

ალ აბიდინმა დასძინა, რომ სირიასა და თურქეთს შორის ძმური კავშირები უძველესია: „PKK საერთო საფრთხეა როგორც სირიისთვის, ისე თურქეთისთვის. ანკარამ ყველაზე დიდი როლი შეასრულა და ყველაზე დიდი ზეწოლა განახორციელა ამ ტერორის აღმოსაფხვრელად და სირიის სახელმწიფოს მხარდასაჭერად“.