თურქეთის ეროვნული დაზვერვის ორგანიზაციის (MİT) ხელმძღვანელმა იბრაჰიმ ქალნმა სტამბოლის კონგრეს-ცენტრში, წელს მეათედ გამართული TRT World Forum 2026-ის (თემით: „მსოფლიო ცენტრის გარეშე: ვინ ლიდერობს მაშინ, როცა წესები ძალას კარგავს?“) ფარგლებში სიტყვით გამოსვლა გამართა პანელური სესიის — „ღაზა საერთაშორისო სამართლისა და ჰუმანიტარული კოლაფსის გადაკვეთაზე“ — დაწყებამდე. 

MİT-ის ხელმძღვანელმა ქალნმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პოლიტიკა მორალის გარეშე ბრმაა, ხოლო მორალი სოციალური და პოლიტიკური ავტორიტეტის გარეშე — უძლური, და დასძინა, რომ სამყარო, რომელშიც დღეს ვცხოვრობთ, სწორედ ამ რეალობებს ასახავს. 

ქალნმა მიუთითა, რომ ღაზა პალესტინელების ისტორიის მხოლოდ ერთი ნაწილია. მან ხაზი გაუსვა, რომ ზოგჯერ არსებობს მიდრეკილება, ღაზის საკითხი უფრო ფართო პალესტინის საკითხისგან განცალკევდეს, თუმცა ღაზა პალესტინის ნაწილია, ხოლო პალესტინა — ყველასთვის სამართლიანობის, ღირსებისა და თანასწორობისთვის ბრძოლის ნაწილი. 

ქალნმა ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ ეს ბრძოლა არა მხოლოდ „მიწის ნაკვეთისთვის“, არამედ ამავდროულად გლობალური და უნივერსალური ღირებულებებისა და პრინციპებისთვისაც მიმდინარეობს. 

მრავალცენტრიანი ახალი მსოფლიო წესრიგის ძიება 

ქალნმა აღნიშნა, რომ მსოფლიო წესრიგი მკაფიო მიზნისა და მარშრუტის გარეშე სხვადასხვა მიმართულებით მოძრაობს და დასძინა, რომ დასავლეთზე, ამერიკასა და ევროპაზე ორიენტირებული მსოფლიო წესრიგის შემდეგ, ახლა მრავალცენტრიანი მსოფლიო წესრიგის ძიების პროცესია. 

მან ხაზი გაუსვა, რომ არავინ იცის, როგორი ფორმა ექნება ამ წესრიგს: „რა იქნება ალტერნატივა? ვინ უზრუნველყოფს მორალურ, სამართლებრივ და ჰუმანიტარულ პრინციპებს ამ ასაშენებელი ახალი მსოფლიო წესრიგისთვის? ის, რაც დღეს ხელთ გვაქვს, მეტად ქაოტური, გაურკვეველი და არაპროგნოზირებადი სურათია, ხოლო გლობალური მმართველობა ისე მიუწვდომელია, როგორც არასდროს“. 

ქალნმა ყურადღება გაამახვილა იმაზეც, რომ არ არსებობს მყარი საფუძველი — ინსტიტუტები, პრინციპები, იდეები თუ სოციალური და პოლიტიკური პროექტები, რომლებზეც შესაძლებელი იქნებოდა დაშენება: „პალესტინა, სადაც პოლიტიკური წესრიგის კრახმა და მორალური პასუხისმგებლობის გაკოტრებამ ადამიანად ყოფნის ყველაზე ფუნდამენტური საყრდენები გაანადგურა, უდავოდ წარმოადგენს ამ პროცესის ერთ-ერთ კულმინაციურ წერტილს. რა თქმა უნდა, ის, რაც ეროზიას განიცდის და ინგრევა, მხოლოდ ინსტიტუტები ან (საერთაშორისო) კონვენციები არ არის, არამედ ის მორალური პრინციპები, საფუძვლები და წესებია, რომლებიც უნივერსალურად მიგვაჩნდა. ღაზა ამ ისტორიის ნაწილია და მისი განხილვა პალესტინის ისტორიისა და მეხსიერებისგან განცალკევებით შეუძლებელია“. 

„პრობლემა პალესტინა კი არა, ოკუპაციაა“ 

ქალნმა აღნიშნა, რომ არ ეთანხმება ტერმინს „პალესტინის პრობლემა“: „პრობლემა პალესტინა კი არა, ოკუპაციაა, თუმცა, სამწუხაროდ, ეს გარკვეულწილად ჩვენი ყოველდღიური ენისა და ტერმინოლოგიის განუყოფელ ნაწილად იქცა. ყოველთვის ისე ვამბობთ „პალესტინის პრობლემას“, თითქოს პრობლემა თავად პალესტინელები იყვნენ. ეს არასწორია — პრობლემა ოკუპაციაა. ოკუპაციის დასრულების გარეშე ახლო აღმოსავლეთში გამოსავალი, მშვიდობა და სამართლიანობა ვერ დამყარდება“. 

MİT-ის ხელმძღვანელმა აღნიშნა, რომ ბოლო წლებში პალესტინის საკითხთან დაკავშირებით შეიმჩნევა გლობალური გამოფხიზლება და ახალი ცნობიერების ზრდა, და ისაუბრა იმ ნაბიჯებსა და პროცესზე, რომლებსაც თურქეთი კატართან და ეგვიპტესთან ერთად, როგორც მედიატორი, ახორციელებდა ღაზაში გენოციდისა და კრიზისის დასასრულებლად. 

ქალნმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ისინი არასდროს იტყვიან უარს ორი სახელმწიფოს პრინციპზე დაფუძნებული დარეგულირებისთვის ბრძოლაზე: „გვჯერა, რომ რეგიონში მშვიდობა მხოლოდ მაშინ დამყარდება, როდესაც პალესტინელები მიიღებენ საკუთარ სახელმწიფოს 1967 წლის საზღვრების საფუძველზე, რომლის დედაქალაქიც აღმოსავლეთი იერუსალიმი იქნება. პალესტინელებისთვის სამართლიანობა მხოლოდ მაშინ აღსრულდება და ისრაელთან ნამდვილი მშვიდობა მხოლოდ მაშინ გახდება შესაძლებელი“. 

მისი თქმით, ეს ახლო აღმოსავლეთის ყველა ადამიანის, მათ შორის ისრაელელების ინტერესებში შედის. ქალნმა აღნიშნა, რომ MİT-ი საკუთარ ანალიზში ამ ფაქტორებს ითვალისწინებს და რომ ღაზისა და პალესტინის საკითხებს, ისევე როგორც ამ რეგიონების მუდმივ ოკუპაციას, რადიკალიზაციის მორიგი ტალღის გამოწვევის პოტენციალი გააჩნია. 

ქალინმა გამოთქვა შეშფოთება ამ საკითხთან დაკავშირებით: „რადგან რაც უფრო იზრდება სიკვდილიანობა და სისასტიკე პალესტინის მიწებზე, მით უფრო მკაცრი და რადიკალური გახდება მიღებული პოზიციაც. ეს ადამიანის ბუნებაა“. 

„პალესტინის საკითხში ახალი გამოფხიზლების ერა დაიწყო“ 

ქალნმა განაცხადა, რომ უდიდესი სასოწარკვეთის, სიბნელის, უმწეობის, ტკივილისა და ტანჯვის პერიოდში რაღაც გასაოცარი მოხდა და სიბნელეში იმედის სხივი გამოჩნდა; დაიწყო პალესტინის საკითხის ახალი გამოფხიზლების ერა, ხოლო ღაზაში მომხდარმა გენოციდმა ისრაელის „ოკუპაციის, იძულებითი გადაადგილებისა და დემონიზაციის“ პოლიტიკის საზღვრები გამოააშკარავა. 

მან ხაზი გაუსვა, რომ გლობალურმა საზოგადოებამ ხმის ამაღლება დაიწყო და ეს სპონტანურად მოხდა: „ეს არავის არავისთვის მოუხვევია თავს. ეს აღმოცენდა ევროპაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და მსოფლიოს სხვა რეგიონების პატარა თემებში — ისეთ წრეებში, რომლებიც ტრადიციულად არ ასოცირდებოდნენ პალესტინის საქმესთან, და ხანგრძლივი პაუზის შემდეგ პალესტინის საკითხმა თავისი გლობალური აუდიტორია შეიძინა“. 

ქალნმა ხაზი გაუსვა გლობალური კოლექტიური სინდისის გაღვიძებას და აღნიშნა, რომ ეს მოიცავს მთელ პოლიტიკურ მრავალფეროვნებასა და სოციალურ სტრუქტურას, გასცდა რა კულტურულ და რელიგიურ საზღვრებს. 

მისი თქმით, ეს პროცესი აერთიანებს ცხოვრების ყველა სფეროს და ყველა ტიპის ადამიანს, რაც არა მხოლოდ პალესტინის საკითხის, არამედ გლობალური სამართლიანობისა და მშვიდობის თვალსაზრისითაც ისტორიული მომენტია, შესაძლოა პარადიგმის გარდამტეხი წერტილიც კი. 

„მშვიდობა პალესტინაში დაკარგული მორალური და პოლიტიკური წესრიგის დაბრუნებას ნიშნავს“ 

ქალნმა აღნიშნა, რომ ღაზასა და პალესტინაში ვითარების მოწესრიგება დანგრეული საერთაშორისო წესრიგის ნაწილების შეკრების საწყისი წერტილი გახდება: 

„შესაძლოა, ამან გლობალური ტრანსფორმაცია გამოიწვიოს გლობალურ წესრიგთან, მის მიერ მოტანილ მორალურ წესრიგთან, ჩვენს აღქმასთან, გაგებასა და მორალურ პასუხისმგებლობასთან მიმართებით. ამიტომ, პალესტინაში მშვიდობის, ღირსებისა და თავისუფლებისთვის ბრძოლა, ფაქტობრივად, დანაწევრებულ სამყაროში ჩვენ მიერ დაკარგული მორალური და პოლიტიკური წესრიგის ხელახლა მოპოვებას ნიშნავს“. 

ქალნმა ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ ეს ყველასთვის იმედისა და შთაგონების წყარო უნდა იყოს და დასძინა, რომ უნდა გაგრძელდეს ძალისხმევა სამართლიანობის გზით მშვიდობის დასამყარებლად პალესტინის მიწებზე, იქიდან მთელ ახლო აღმოსავლეთში და რეგიონიდან — მთელ მსოფლიოში. 

მან აღნიშნა, რომ წინ სირთულეებია და ეს ადვილი არ იქნება, თუმცა გამოჩნდება, თუ როგორ ჩამოყალიბდება პოლიტიკური გარემო აშშ-სა და ისრაელში არჩევნების შემდეგ განვითარებული პოლიტიკური ცვლილებების ფონზე. 

ქალნმა დაასკვნა, რომ უფრო მეტად იმედიანადაა განწყობილი იმასთან დაკავშირებით, რომ პალესტინის საკითხში შესაძლოა ახალი პოლიტიკური რეგულაციები და რესტრუქტურიზაცია განხორციელდეს.