ბრიტანელმა მეცნიერებმა შეიმუშავეს რევოლუციური ვაქცინა, რომელიც გარდამტეხი იქნება კიბოს მკურნალობაში. ოქსფორდის უნივერსიტეტისა და ფარმაცევტული კომპანია Moderna-ს ერთობლივი კვლევა მიზნად ისახავს ნაწლავისა და საკვერცხის კიბოს პრევენციას, განსაკუთრებით იმ პირებში, რომლებსაც გენეტიკურად კიბოს მაღალი რისკი აქვთ.
mRNA ტექნოლოგია, რომელმაც თავისი ეფექტურობა კოვიდ-19-ის ვაქცინებში დაამტკიცა, პირველად იქნება გამოყენებული კიბოს პრევენციის მიზნით. ამ ისტორიული ცდის ფარგლებში პაციენტებზე პირველი აპლიკაციების დაწყება ამ ზაფხულს იგეგმება.
სამიზნეშია ფარული საფრთხე - „ლინჩის სინდრომი“
შემუშავებული ვაქცინა, პირველ რიგში, მიზნად ისახავს დაიცვას ადამიანები მემკვიდრეობითი დაავადებისგან, რომელსაც „ლინჩის სინდრომი“ ეწოდება. დიდ ბრიტანეთში ყოველი 300 ადამიანიდან ერთს აღენიშნება ეს გენეტიკური მდგომარეობა, რაც გამოწვეულია დნმ-ის აღდგენაზე პასუხისმგებელი გენების დაზიანებით.
ამ სინდრომის მქონე პირებში ნაწლავის კიბოს განვითარების რისკი სიცოცხლის განმავლობაში დაახლოებით 80%-ით იზრდება; ასევე ძალიან მაღალია სხვა სახის კიბოს, მაგალითად, საკვერცხის, საშვილოსნოს, კუჭისა და პანკრეასის სიმსივნეების განვითარების ალბათობაც. მეტიც, ამ გენის მქონე სავარაუდო 175 000 ადამიანიდან მხოლოდ 5%-მა იცის საკუთარი მდგომარეობის შესახებ. ვაქცინა შექმნილია იმისთვის, რომ ამ ადამიანების ორგანიზმში კიბოს უჯრედების ჩამოყალიბებამდე, „წინასიმსივნურ“ ეტაპზევე გამოავლინოს ანომალიები.
იმუნური სისტემისთვის „კიბოსთან ბრძოლის სახელმძღვანელო“
mRNA ტექნოლოგიით დამზადებული ვაქცინა ტრადიციული ვაქცინებისგან განსხვავებული მეთოდით მუშაობს. ორგანიზმში უშუალოდ დასუსტებული ვირუსის შეყვანის ნაცვლად, იგი უჯრედებს გადასცემს გენეტიკურ ინსტრუქციებს იმუნური პასუხის შესაქმნელად. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ვაქცინა მოქმედებს როგორც ერთგვარი „ინსტრუქცია“ და წვრთნის იმუნურ სისტემას.
ამგვარად, დამცავი მექანიზმი ამოიცნობს და გაანადგურებს ლინჩის სინდრომით გამოწვეულ უჯრედულ მუტაციებს, სანამ ისინი კიბოდ გადაიქცევიან. დროთა განმავლობაში ვაქცინის ეფექტურობის შესანარჩუნებლად, შესაძლოა საჭირო გახდეს პერიოდული ე.წ. „ბუსტერ“ დოზების გაკეთება.
მომავალში ის შეიძლება გახდეს იმედი ყველა სახის კიბოსთვის
ამ ზაფხულს დაწყებულ პირველ ეტაპზე პაციენტებზე დადგინდება ყველაზე ზუსტი დოზირება და შემოწმდება ვაქცინის უსაფრთხოება. კვლევის მეორე ეტაპის გაფართოება კი 2027 წელსაა მოსალოდნელი. მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ ვაქცინა არა მხოლოდ ლინჩის სინდრომის მქონე პაციენტებს დაიცავს, არამედ შეუძლია თავიდან აიცილოს მეორადი სიმსივნის განვითარება იმ ადამიანებში, რომლებმაც კიბო უკვე დაამარცხეს.
მკვლევართა ჯგუფი აცხადებს, რომ ამ ცდიდან მიღებული წარმატება და იმუნური მონაცემები გზას გაუხსნის მომავალში ვაქცინების შექმნას სხვა გავრცელებული სახეობის სიმსივნეების წინააღმდეგაც, რომლებსაც გენეტიკური საფუძველი არ გააჩნიათ.
