კლიმატის ზემოქმედების გამწვავების გამო ექსპერტები სტამბოლში შეიკრიბნენ. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ კლიმატით გამოწვეული ზიანის 80%-ს წყალთან დაკავშირებული რისკები შეადგენს და კერძო სექტორისგან გადაუდებელ ინვესტიციებს მოითხოვენ.
თურქეთის წყლის უსაფრთხოების პრობლემები ლუთფი ქირდარის საერთაშორისო კონგრესისა და საგამოფენო ცენტრში გამართული სტამბოლის მე-5 საერთაშორისო წყლის ფორუმის დისკუსიების ეპიცენტრშია. ფორუმზე ოფიციალური პირები და საერთაშორისო ექსპერტები ამზადებენ ნიადაგს გაეროს კლიმატის სამიტისთვის (COP31), რომელსაც ანკარა ამ წლის ბოლოს უმასპინძლებს.
პანელმა სახელწოდებით „წყლის მდგრადობა კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციაში: ინოვაციიდან გლობალურ მოქმედებამდე (COP31-ის საგზაო რუკა) – მაღალი დონის სესია“, გააერთიანა მთავრობის მინისტრები, გაეროს წარმომადგენლები და კლიმატის ექსპერტები, რათა განეხილათ, თუ როგორ უნდა დაიკავოს წყალმა ცენტრალური ადგილი გლობალურ კლიმატურ ქმედებებში.
სანამ თურქეთი COP31-ის მასპინძლობით საერთაშორისო კლიმატის პოლიტიკის ფორმირებისთვის ემზადება, პანელისტებმა გააფრთხილეს საზოგადოება, რომ წყლის კრიზისი პირდაპირ კავშირშია კლიმატის კრიზისსა და ეკონომიკურ განვითარებასთან.
თურქეთის COP31-ის ხედვა
სოფლის მეურნეობისა და სატყეო მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ, აჰმეთ ბაღჯიმ განაცხადა, რომ ქვეყანას COP31-ისთვის აქვს მკაფიო ხედვა, რომელიც სცილდება ტრადიციულ დიპლომატიურ მოლაპარაკებებს.
„თურქეთი მოწადინებულია, თავისი გამოცდილება ამ სფეროში საერთაშორისო პლატფორმებზე გადაიტანოს და COP31-ის პროცესში წყალი, სოფლის მეურნეობა და კვების სისტემების ტრანსფორმაცია ცენტრალურ საკითხებად აქციოს“, - აღნიშნა ბაღჯიმ.
კლიმატის ცვლილების დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა, ჰალილ ჰასარმა თქვა: „ეს იქნება გარდამტეხი მომენტი და ორიენტირებული იქნება განხორციელებაზე. ჩვენ მოველით, რომ ეს COP31 განსაზღვრავს COP-ის მომავალს. ეს სამიტი განსხვავებული იქნება წინებისგან. ჩვენ რეალურად შევედით პარიზის შეთანხმების მეორე ათწლეულში. პირველ 10 წელიწადში გაკეთდა ამბიციური დაპირებები. ახლა ეს ამბიციური მიზნები კონკრეტულ შედეგებად უნდა იქცეს“.
„წყლის ხმას უნდა მოვუსმინოთ და დაგეგმარება წყლის მიხედვით გავაკეთოთ“
სოფლის მეურნეობისა და სატყეო მეურნეობის სამინისტროს წყლის მართვის გენერალურმა დირექტორმა, აფირე სევერმა აღნიშნა, რომ კლიმატის ცვლილება თურქეთის მგრძნობიარე ხმელთაშუა ზღვის კლიმატურ რეგიონში ამწვავებს როგორც გვალვებს, ისე წყალდიდობებს.
„ჩვენ უნდა მოვუსმინოთ წყლის ხმას და დაგეგმარება წყლის რესურსების შესაბამისად ვაწარმოოთ. ამ დაგეგმარებაში კი აუცილებლად უნდა იყოს გათვალისწინებული წყლის ეფექტური გამოყენება“, - განაცხადა სევერმა.
გაერომ და სხვა გლობალურმა ორგანიზაციებმა ასევე ხაზი გაუსვეს კოორდინირებული მოქმედების გადაუდებლობას.
გვი-იოპ სონმა (გაეროს ევროპისა და ცენტრალური აზიის განვითარების კოორდინაციის ოფისი) აღნიშნა, რომ COP31-ს შეუძლია გააძლიეროს წყლისა და კლიმატის დიპლომატია და ხელი შეუწყოს რეგიონულ გადაწყვეტილებებს. მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივნის მოადგილემ, კო ბარეტმა კი ხაზგასმით აღნიშნა, რომ კლიმატით გამოწვეული გვალვების სიხშირე იზრდება, რაც გავლენას ახდენს როგორც ეკოსისტემებზე, ისე საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე.
„აქტორებმა და დაინტერესებულმა მხარეებმა უნდა შეიმუშაონ ხარჯთეფექტური გადაწყვეტილებები, რომლებიც დაფუძნებული იქნება მეტეოროლოგიურ და სანდო კლიმატურ მონაცემებზე“, - თქვა ბარეტმა.
თურქეთი COP31-ის წყლის დღის წესრიგში საკვანძო როლს თამაშობს
მსოფლიო ბანკის თურქეთის დირექტორმა, ჰუმბერტო ლოპესმა განაცხადა, რომ წყალი არ არის ერთგანზომილებიანი საკითხი და ერთდროულად უნდა იქნას გათვალისწინებული ნალექების შემცირება, ტემპერატურის მატება და მზარდი მოთხოვნა.
ლოპესმა აღნიშნა, რომ ნალექების შემცირების მიუხედავად, მოსალოდნელია წყალზე მოთხოვნის დაახლოებით 40%-ით ზრდა. ეს ნიშნავს, რომ ქვეყნები ერთდროულად გამოცდიან როგორც გვალვებს, ისე წყალდიდობებს, რაც წყლის მართვის ახალ მიდგომებს საჭიროებს.
მისივე თქმით, გლობალური წყლის სექტორი წლიურად დაახლოებით 140 მილიარდი დოლარის ინვესტიციას საჭიროებს, თუმცა არსებული დაფინანსება ამ მოცულობაზე ნაკლებია. ამ დეფიციტის შესავსებად აუცილებელია კერძო სექტორის ჩართულობის გაზრდა.
ლოპესმა ხაზი გაუსვა თურქეთის მიერ COP31-ის მასპინძლობის შესაძლებლობას და მას უწოდა „განხორციელების COP“, სადაც ქვეყანამ წყლის მართვის წარმატებული პრაქტიკა უნდა აჩვენოს.
„ძალიან მნიშვნელოვანი შესაძლებლობაა, რომ ეს თურქეთში ხდება, რადგან ჩვენ ვსაუბრობთ ქვეყანაზე, რომელმაც ამ სფეროში წარმატებას მიაღწია“, - აღნიშნა ლოპესმა.
კერძო სექტორის როლი წყლის ინფრასტრუქტურის ინვესტიციებში
კლიმატის ცვლილების სამთავრობათაშორისო პანელის (IPCC) ვიცე-თავმჯდომარემ, შიირ ქილქიშმა თქვა, რომ კლიმატის ცვლილების გავლენა წყლის ციკლებზე სულ უფრო აშკარა ხდება.
ქილქიშმა აღნიშნა, რომ მხოლოდ წყალდიდობებმა შესაძლოა ქვეყნების მშპ-ს 1,5%-დან 1,8%-მდე დანაკარგი გამოიწვიოს. რისკების შემცირებას კი შეუძლია როგორც რეგიონულ, ისე სექტორულ დონეზე შედეგების დაახლოებით 25%-ით გაუმჯობესება.
„წყლის უსაფრთხოება უნდა გაძლიერდეს დეკარბონიზებული და კლიმატისადმი მდგრადი სისტემებით“, - განაცხადა ქილქიშმა.
გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) ევროპისა და ცენტრალური აზიის რეგიონული ბიუროს დირექტორის მოადგილემ, ნიკ ჰარტმანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ კლიმატის ზემოქმედების დაახლოებით 80% წყალთან არის დაკავშირებული.
„კერძო სექტორს შეუძლია უფრო ეფექტური როლი ითამაშოს წყლის ინფრასტრუქტურაში და წვლილი შეიტანოს მიწოდების 70-80%-ში“, - თქვა ჰარტმანმა.
რუთ დევისმა, გაერთიანებული სამეფოს სპეციალურმა წარმომადგენელმა ბუნების საკითხებში, ხაზი გაუსვა წყლის ცენტრალურ როლს გარემოსდაცვით, ეკონომიკურ და სოციალურ სისტემებში.
„თუ სუფთა წყალს სწორად მართავთ, თქვენ გეძლევათ შანსი მართოთ ყველაფერი — ეკოსისტემებიდან დაწყებული ეკონომიკით დასრულებული“, - აღნიშნა დევისმა.
ფორუმი მუშაობას პანელური სესიებით გააგრძელებს.
