არქეოლოგებმა ოთხშაბათს განაცხადეს, რომ თანამედროვე საუდის არაბეთში ოაზისში დამალული 4000 წლის წინანდელი გამაგრებული ქალაქის აღმოჩენა ცხადყოფს, თუ როგორ იცვლებოდა მაშინდელი ცხოვრება მომთაბარეობიდან ქალაქად.

ქალაქის ნაშთები, რომელსაც ალ-ნატას ეძახდნენ, დიდი ხნის განმავლობაში იმალებოდა ხაიბარის გალავნით ოაზისში, მწვანე და ნაყოფიერი ლაქით, რომელიც გარშემორტყმული იყო უდაბნოებით არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთით.

შემდეგ ადგილზე აღმოაჩინეს უძველესი 14,5 კილომეტრის სიგრძის კედელი, ფრანგი არქეოლოგის გიომ შარლუს ხელმძღვანელობით გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით.

ჟურნალ PLOS One-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევისთვის, მკვლევართა ფრანგულ-საუდის ჯგუფმა წარმოადგინა „მტკიცებულება იმისა, რომ ეს გალავანი ჰაბიტატის გარშემოა მოწყობილი“, თქვა შარლუმ.

მკვლევარების თქმით, დიდი ქალაქი, რომელშიც 500-მდე მოსახლე ცხოვრობდა, აშენდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 2400 წელს ადრე ბრინჯაოს ხანაში.

დაახლოებით ათასი წლის შემდეგ მიატოვეს. - არავინ იცის რატომ, - თქვა შარლომ.

როდესაც ალ-ნატა აშენდა, ქალაქები აყვავდნენ ლევანტის რეგიონში ხმელთაშუა ზღვის გასწვრივ, დღევანდელი სირიიდან იორდანეამდე.

იმ დროს ჩრდილო-დასავლეთი არაბეთი ითვლებოდა უნაყოფო უდაბნოდ, რომელსაც კვეთდნენ მწყემსები მომთაბარეები და მოფენილი იყო სამარხებით.

ეს იყო 15 წლის წინ, სანამ არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ბრინჯაოს ხანით დათარიღებული გალავანი ტაიმას ოაზისში, ხაიბარის ჩრდილოეთით.

ამ „პირველმა არსებითმა აღმოჩენამ“ აიძულა მეცნიერები უფრო ახლოს დაეთვალიერებინათ ეს ოაზისები, თქვა შარლუმ.

„ნელი ურბანიზმი"

შავი ვულკანური ქანები, რომელსაც ბაზალტი ჰქვია, ისე კარგად მალავდა ალ-ნატას კედლებს, რომ „იცავდა ადგილი უკანონო გათხრებისგან", თქვა შარლუმ.

თუმცა ადგილის ზემოდან დაკვირვებამ გამოავლინა პოტენციური ბილიკები და სახლების საფუძველი, რაც მიუთითებს იმაზე, თუ სად სჭირდებოდათ არქეოლოგებს გათხრა.

მათ აღმოაჩინეს საძირკვლები „საკმარისად ძლიერი, რომ ადვილად დაეჭირათ მინიმუმ ერთი ან ორსართულიანი" სახლები, თქვა შარლუმ და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ გაცილებით მეტი სამუშაო იყო გასაკეთებელი ადგილის გასაგებად.

მაგრამ მათი წინასწარი აღმოჩენები ასახავს 2,6 ჰექტარზე ფართო ქალაქს, სადაც დაახლოებით 50 სახლი დგას გორაზე და რომელიც აღჭურვილია საკუთარი კედლით.

ნეკროპოლისის შიგნით სამარხები შეიცავდა ლითონის იარაღს, როგორიცაა ცულები და ხანჯლები, ისევე როგორც ქვები, როგორიცაა აქატი, რაც მიუთითებს ამდენი ხნის წინ შედარებით განვითარებულ საზოგადოებაზე.

კვლევაში ნათქვამია, რომ ჭურჭლის ნაჭრები „შედარებით თანასწორუფლებიან საზოგადოებას გვთავაზობს". ეს არის "ძალიან ლამაზი, მაგრამ ძალიან მარტივი კერამიკა", - დასძინა შარლუმ.

გალავნის ზომა - რომელმაც შეიძლება მიაღწიოს დაახლოებით ხუთ მეტრს (16 ფუტი) - ვარაუდობს, რომ ალ-ნატა იყო რაიმე სახის ძლიერი ადგილობრივი ხელისუფლების ადგილი.

ეს აღმოჩენები ავლენს „ნელი ურბანიზმის“ პროცესს მომთაბარე და უფრო დასახლებულ სოფლის ცხოვრებას შორის გადასვლის დროს, ნათქვამია კვლევაში.

მაგალითად, გამაგრებული ოაზისები შეიძლებოდა ყოფილიყო ერთმანეთთან კონტაქტში იმ მხარეში, რომელიც ჯერ კიდევ დიდწილად დასახლებულია პასტორალური მომთაბარე ჯგუფებით. ამგვარმა გაცვლამ შეიძლება საფუძველიც კი ჩაუყარა „საკმევლის გზას“, სადაც სამხრეთ არაბეთიდან ხმელთაშუაზღვისპირეთამდე სანელებლებით, საკმეველითა და მირონით ვაჭრობდნენ.

იმ პერიოდში ალ-ნატა ჯერ კიდევ პატარა იყო მესოპოტამიის ან ეგვიპტის ქალაქებთან შედარებით.

მაგრამ უდაბნოს ამ უზარმაზარ სივრცეში, როგორც ჩანს, იყო „სხვა გზა ურბანიზაციისკენ", ვიდრე ასეთი ქალაქ-სახელმწიფოები, "უფრო მოკრძალებული, ბევრად უფრო ნელი და საკმაოდ სპეციფიკური არაბეთის ჩრდილო-დასავლეთისთვის", თქვა შარლუმ.