აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი შეპყრობილია ნობელის მშვიდობის პრემიის მოპოვების იდეით, რომელიც მომავალ თვეში უნდა გადაეცეს მფლობელებს. ამის გამო, შესაძლოა, მის გეგმებს ხელი შეუშალოს ნორვეგიის ნობელის კომიტეტის დამოუკიდებლობამ, რომელიც დაჟინებით ამტკიცებს, რომ „ზეგავლენის ქვეშ არ მოექცევა“.
იანვარში თეთრ სახლში დაბრუნების შემდეგ ტრამპმა ღიად განაცხადა, რომ სურს პრესტიჟული ჯილდო, რომელიც მისმა დემოკრატმა კონკურენტმა ბარაკ ობამამ 2009 წელს თანამდებობის დაკავებიდან მალევე მოიპოვა და ამით ბევრი გააოცა.
79 წლის მილიარდერი ყოველ შესაძლებლობას იყენებდა სათქმელად, რომ „ეს დაიმსახურა“, რადგან ამტკიცებს, რომ ექვსი ომი დაასრულა, მიუხედავად იმისა, რომ ომები ღაზასა და უკრაინაში გრძელდება, რომელთა მოგვარებაც სურს.
„რა თქმა უნდა, ჩვენ ვაცნობიერებთ მედიის ინტერესს კონკრეტული კანდიდატების მიმართ“, - განაცხადა კომიტეტის მდივანმა კრისტიან ბერგ ჰარპვიკენმა ოსლოში მიცემულ ინტერვიუში, მაგრამ დასძინა, რომ „ამას გავლენა არ აქვს კომიტეტში მიმდინარე დებატებზე“.
„კომიტეტი თითოეულ კანდიდატს მისი დამსახურების მიხედვით აფასებს“, - თქვა ჰარპვიკენმა.
წლევანდელი გამარჯვებული 10 ოქტომბერს გამოცხადდება.
ტრამპი ამტკიცებდა, რომ ის იმსახურებს ჯილდოს და რომ რამდენიმე უცხოელმა ლიდერმა, როგორიცაა ბენიამინ ნეთანიაჰუ და აზერბაიჯანიდან ილჰამ ალიევი, წამოაყენეს ან დაუჭირეს მხარი მის კანდიდატურას.
სატელეფონო საუბარი
"კანდიდატად წარდგენა სულაც არ არის დიდი მიღწევა. ნამდვილი დიდი მიღწევა პრიზის მოპოვებაა", - თქვა ბერგ ჰარპვიკენმა.
"იმ ადამიანების სია, რომლებსაც შეუძლიათ კანდიდატების წარდგენა, საკმაოდ გრძელია", - დასძინა ჰარპვიკენმა.
კანდიდატების წარდგენის უფლება აქვთ მსოფლიოს ყველა ქვეყნის პარლამენტარებსა და მინისტრებს, ნობელის პრემიის ყოფილ ლაურეატებს და ზოგიერთ საუნივერსიტეტო პროფესორს. ამიტომ, ათასობით ან თუნდაც ათიათასობით ადამიანს შეუძლია კანდიდატურის შეთავაზება.
კომიტეტი წელს 338 ფიზიკური და იურიდიული პირისგან შემდგარი გრძელი სიიდან გამარჯვებულს შეარჩევს. სია 50 წლის განმავლობაში გასაიდუმლოებულია.
ყველაზე ძვირფასი კანდიდატები შედიან მოკლე სიაში და თითოეულ სახელს შემდგომში აფასებს ექსპერტი.
ჰარპვიკენმა, რომელიც კომიტეტს წარმართავს, მაგრამ ხმის უფლება არ აქვს, თქვა: "კომიტეტის განხილვისას, დისკუსიას წარმართავს ეს ცოდნა და არა ის მედია სიახლე, რომელმაც ბოლო 24 საათის განმავლობაში ყველაზე დიდი ყურადღება მიიპყრო".
„ჩვენ კარგად ვიცით, რომ ყოველწლიურად არაერთი კამპანია იმართება და ყველაფერს ვაკეთებთ, რომ პროცესი და შეხვედრები ისე დავაგეგმოთ, რომ არცერთი კამპანიის გავლენა არ მოხდეს ჩვენზე“, - თქვა ჰარპვიკენმა.
Dagens Naeringsliv-ის ცნობით, ივლისის ბოლოს ტარიფებთან დაკავშირებული სატელეფონო საუბრის დროს ტრამპმა ნობელის პრემიის საკითხი წამოჭრა ნორვეგიის ფინანსთა მინისტრთან, იენს სტოლტენბერგთან, რომელიც ნატოს ყოფილი გენერალური მდივანია.
ფინანსთა სამინისტრომ დაადასტურა საუბრის გამართვა, მაგრამ არ დაუდასტურებია, განიხილეს თუ არა მათ ნობელი.
ნაკლებად სავარაუდო გამარჯვებული?
მიუხედავად იმისა, რომ ნორვეგიის ნობელის კომიტეტის ხუთ წევრს ნორვეგიის პარლამენტი ნიშნავს, კომიტეტი ამტკიცებს, რომ კომიტეტის გადაწყვეტილებები მიიღება პარტიული პოლიტიკისა და ამჟამინდელი მთავრობისგან დამოუკიდებლად.
ამის თვალსაჩინო მაგალითია ის, რომ 2010 წელს კომიტეტმა უგულებელყო ნორვეგიის მთავრობის საიდუმლო გაფრთხილებები და პრიზი ჩინელ დისიდენტ ლიუ სიაობოს გადასცა, რამაც პეკინსა და ოსლოს შორის მრავალწლიანი დიპლომატიური კრიზისი გამოიწვია.
"ნობელის კომიტეტი მოქმედებს სრულიად დამოუკიდებლად და ინდივიდუალური კანდიდატების განხილვისას ამგვარ შეშფოთებას ვერ ითვალისწინებს", - თქვა ბერგ ჰარპვიკენმა.
