ტრამპის ადმინისტრაციამ, სამკვირიანი ომის შემდეგ, ირანთან შესაძლო სამშვიდობო მოლაპარაკებების ჩარჩოსთან დაკავშირებით წინასწარი შეფასებები დაიწყო. Axios-მა ეს ინფორმაცია აშშ-ის ოფიციალურ პირებსა და საკითხთან დაახლოებულ წყაროებზე დაყრდნობით გაავრცელა.
ეს კონტაქტები მას შემდეგ გახდა აქტუალური, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა პარასკევს განაცხადა, რომ კონფლიქტის „შემცირების“ შესაძლებლობას განიხილავს. აშშ-ის ოფიციალური პირები ვარაუდობენ, რომ შეტაკებები შესაძლოა კიდევ ორიდან სამ კვირამდე გაგრძელდეს. ამ პროცესში მრჩევლები შესაძლო დიპლომატიისთვის ნიადაგის მომზადებას ცდილობენ.
წყაროების თანახმად, მოლაპარაკებების ადრეულ ეტაპზე ტრამპის სპეციალური წარმომადგენელი სტივ ვიტკოფი და პრეზიდენტის სიძე ჯარედ კუშნერი ჩაერთნენ.
მოსალოდნელია, რომ ომის დასასრულებლად შესაძლო შეთანხმება ჰორმუზის სრუტის ხელახლა გახსნასა და ირანის მაღალგამდიდრებული ურანის მარაგების საკითხის მოგვარებას მოიცავს. გარდა ამისა, იგეგმება გრძელვადიანი რეგულაციები თეირანის ბირთვულ პროგრამასთან, ბალისტიკურ რაკეტებთან და რეგიონული პროქსი ჯგუფების მხარდაჭერასთან დაკავშირებით.
ბოლო დღეებში ვაშინგტონსა და თეირანს შორის პირდაპირი კონტაქტი არ დამყარებულა. თუმცა, ეგვიპტემ, კატარმა და გაერთიანებულმა სამეფომ მხარეებს შორის გზავნილები გადასცეს.
მხარეების პირობები იკვეთება
ეგვიპტემ და კატარმა აშშ-სა და ისრაელს აცნობეს, რომ ირანი დაინტერესებულია მოლაპარაკებებით, თუმცა მკაცრ პირობებს აყენებს.
ირანის პირობებს შორისაა ცეცხლის შეწყვეტა, გარანტია იმისა, რომ შეტაკებები არ განახლდება და კომპენსაციის მოთხოვნა.
ტრამპმა კომპენსაციის მოთხოვნას „მიუღებელი“ უწოდა. თუმცა, აშშ-ის ერთ-ერთმა მაღალჩინოსანმა აღნიშნა, რომ ეს საკითხი შესაძლოა ირანის გაყინული აქტივების დაბრუნების კონტექსტში განიხილონ.
იმავე ოფიციალურმა პირმა განაცხადა: „ისინი ამას კომპენსაციას უწოდებენ. ჩვენ კი შესაძლოა მას გაყინული თანხების დაბრუნება ვუწოდოთ. შესაძლებელია ამის სხვადასხვაგვარად ფორმულირება ისე, რომ მათ საკუთარ სისტემაში კონსენსუსს მიაღწიონ“.
აშშ კი ირანისგან არაერთ ვალდებულებას მოითხოვს. მათ შორისაა სარაკეტო პროგრამის ხუთი წლით შეჩერება, ურანის გამდიდრების შეწყვეტა და ნათანზის, ისპაჰანისა და ფორდოს ბირთვულ ობიექტებზე არსებული რეაქტორების დემონტაჟი.
ვაშინგტონი ასევე ითხოვს ცენტრიფუგების საქმიანობის მკაცრ საერთაშორისო კონტროლს, რეგიონულ შეთანხმებებს შეიარაღების კონტროლის შესახებ, რომლებიც შეზღუდავს რაკეტების მოქმედების რადიუსს, და ირანის მიერ გარკვეული ჯგუფების დაფინანსების შეწყვეტას.
ტრამპის მრჩევლები ასევე განიხილავენ, თუ ვინ იქნება ყველაზე გავლენიანი თანამოსაუბრე ირანის მხრიდან მოლაპარაკებებისთვის და რომელ ქვეყანას შეუძლია შუამავლის როლის შესრულება.
საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაღჩი წარსულში გამართულ მოლაპარაკებებში მთავარ შუამავლად გვევლინებოდა. თუმცა, ზოგიერთი ამერიკელი მაღალჩინოსანი მიიჩნევს, რომ მას არ გააჩნია საბოლოო შეთანხმების გაფორმების უფლებამოსილება.
ვაშინგტონი შესაძლო შუამავლებს შორის კატარს გამოყოფს. თუმცა, ვრცელდება ინფორმაცია, რომ კატარის ოფიციალური პირები თავს იკავებენ საჯარო მთავარი შუამავლის როლის შესრულებისგან.
