თურქეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრი ფიდანი იორდანიის დედაქალაქ ამანში გამართულ იერუსალიმის საკითხზე მიძღვნილ მინისტრთა შეხვედრას დაესწრო. კრიტიკული სამიტების შემდეგ ტელეკომპანია „TRT Arapça“-სთან საუბრისას მინისტრმა ფიდანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ისრაელი სამშვიდობო პროცესის საბოტაჟს ახდენს.

მინისტრმა ფიდანმა თავის განცხადებაში შემდეგი საკითხები აღნიშნა:

„დღეს ამანში მართლაც ისტორიულ შეხვედრაში მივიღეთ მონაწილეობა. მთელი დღის განმავლობაში ძალიან მნიშვნელოვანი შეხვედრების გამართვის შესაძლებლობა გვქონდა. მოგეხსენებათ, ყურეში მიმდინარე ომმა და ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვით გამოწვეულმა რეგიონულმა და გლობალურმა პრობლემებმა ყურადღება სხვა მხარეს გადაიტანა, თუმცა ამას ჩვენი ყურადღება არ მოუდუნებია პალესტინის საკითხისგან, ალ-აქსას მეჩეთისგან, ღაზასა და დასავლეთ სანაპიროსგან. ჩვენ ორივე მიმართულებაზე ვართ ფოკუსირებულნი, რადგან ვიცით: თუ ყურადღებას სხვა რამეზე გადავიტანთ, ისრაელისთვის უფრო ადვილი გახდება ღაზაში, ალ-აქსაში, იერუსალიმსა და დასავლეთ სანაპიროზე საკუთარი გეგმების განხორციელება.

დღევანდელ შეხვედრაზე, რომელშიც ისლამური სამყაროს 20-მდე ქვეყანა მონაწილეობდა, მხოლოდ ერთი დღის წესრიგი გვქონდა: ალ-აქსას მეჩეთში ისრაელის მიერ ბოლო დროს განხორციელებული თავდასხმების განხილვა და მათ წინააღმდეგ კოლექტიური ზომების მიღება. მოხდა აზრთა სერიოზული გაცვლა-გამოცვლა. ისლამური სამყაროს წამყვანმა ქვეყნებმა გამოხატეს როგორც შეშფოთება და რისხვა, ასევე განიხილეს პრაქტიკული დიპლომატიური ნაბიჯები, რომლებიც უნდა გადაიდგას.“

„ჩვენ სოლიდარობის გზავნილი გავაჟღერეთ“

„მოგეხსენებათ, იორდანია ისტორიულად იერუსალიმის წმინდა ადგილების მფარველია და ამ როლს სამართლებრივად ასრულებს. ჩვენ, თურქეთი - ჩვენი საზოგადოება, პრეზიდენტი, მთავრობა და სახელმწიფო - ალ-აქსას მეჩეთს ჩვენს ერთ-ერთ წმინდა ადგილად მივიჩნევთ. ნებისმიერი თავდასხმა აქ აღქმულია, როგორც ჩვენი ერის ღირებულებებზე თავდასხმა. შესაბამისად, თურქეთის სტრატეგიული და დიპლომატიური ინიციატივები ამ საკითხში მნიშვნელოვანია. ჩვენ აქტიურ ბრძოლას ვაწარმოებთ და დღეს იორდანიასთან ერთად ალ-აქსასა და იერუსალიმის საკითხზე სოლიდარობის გზავნილი გავაჟღერეთ.

მეორეს მხრივ, ჩვენ ჩავატარეთ მინისტრების დონის მეხუთე შეხვედრა ე.წ. ‘მეოთხე ჯგუფის’ (G4) ფორმატში, სადაც შედიან საუდის არაბეთი, თურქეთი, ეგვიპტე და პაკისტანი. ეს იყო მნიშვნელოვანი შეხვედრა, სადაც დეტალურად განვიხილეთ ღაზაში მიმდინარე პროცესი. ოთხივე ქვეყანა ინტენსიურად ვმუშაობთ სამშვიდობო გეგმის განხორციელებისთვის. ეგვიპტე და თურქეთი ასევე მედიატორების როლს ასრულებენ. ჩვენ სერიოზულად განვიხილეთ ისრაელის მიერ გამოვლენილი უკანონობა და წესების უგულებელყოფა - როგორ უნდა ვმართოთ ეს პროცესი და როგორი რეაქცია უნდა გვქონდეს მასზე. მივიღეთ გარკვეული გადაწყვეტილებები, რომლებსაც ჩვენს ლიდერებს წარვუდგენთ.“

„ჩვენი პოზიცია ნათელია“

„ასევე, განვიხილეთ რეგიონში არსებული დაძაბულობა, ჰორმუზის სრუტის პრობლემები და ომის გავრცელების რისკი. ამ საკითხზე ჩვენი პოზიცია ნათელია. პრეზიდენტის ხედვა რეგიონულ მშვიდობასთან დაკავშირებით თავიდანვე ცნობილია. გარდა ამისა, ოთხი ქვეყანა ვმუშაობთ ‘რეგიონული ხედვის დოკუმენტზე’, რომელიც იქნება პირველი ნაბიჯი რეგიონული პრობლემების მუდმივი გადაჭრისთვის. ეს აქამდეც უნდა გაკეთებულიყო, მაგრამ იმედია, ამ საკითხების სისტემური დასრულებით ნაბიჯ-ნაბიჯ უზრუნველვყოფთ რეგიონულ სტაბილურობას, უსაფრთხოებასა და მუდმივ მშვიდობას.“

„საერთაშორისო თანამეგობრობა დიდ გამოცდას გადის“

(ღაზას სამშვიდობო გეგმის შესახებ კითხვაზე): „როგორც აღვნიშნე, დეტალურად განვიხილეთ ღაზას პროცესიც. ამას მხოლოდ ჩვენ კი არა, მთელი მსოფლიო ხედავს: ისრაელს მშვიდობის განზრახვა არ აქვს. იგი მხოლოდ იყენებს პლატფორმებს საკუთარი უკანონო სტრატეგიების გასამყარებლად. საერთაშორისო თანამეგობრობა აქ დიდ გამოცდას გადის. თურქეთი და მისი მოკავშირეები მუდმივად უსვამენ ხაზს ამ რეალობას: თუ ჩვენ არ მივიღებთ დიპლომატიურ ზომებს ისრაელის ექსპანსიონისტური პოლიტიკის შესაჩერებლად, ეს გამოიწვევს არა მხოლოდ რეგიონულ, არამედ გლობალურ კრიზისს.

ამ ჩარჩოში ვხედავთ, რომ ჰამასმა შეასრულა თავისი მრავალი ვალდებულება სამშვიდობო გეგმის ფარგლებში, რომელსაც საერთაშორისო აქტორები უჭერენ მხარს, თუმცა ისრაელი ყოველთვის ხელისშემშლელის როლშია. ამას ყველა ხედავს. ახლა მთავარია რეაგირება. ეს რეაქცია უნდა ჩამოყალიბდეს და განხორციელდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ისრაელთან ამ საკითხებზე საუბარს აზრი არ აქვს.“

„ისრაელი სხვადასხვა საბაბით პალესტინელ ბავშვებს კლავს“

„საერთაშორისო თანამეგობრობამ, პირველ რიგში კი აშშ-მ, მხარი დაუჭირა ‘ტრამპის სამშვიდობო გეგმას’. ეგვიპტე, თურქეთი, კატარი და აშშ მედიატორობდნენ. ამაზე ბევრი დრო და ენერგია დაიხარჯა. ჩვენი მეგობრები დღე და ღამე მუშაობენ. თუმცა, ყოველ ჯერზე, როცა გარკვეულ წერტილს ვაღწევთ, ისრაელი პოულობს საბაბს პალესტინელი ბავშვების მოსაკლავად, საავადმყოფოების დასაბომბად და აჩვენებს, რომ მშვიდობასთან კავშირი არ აქვს. ეს ფაქტი კარგად უნდა იქნას დაფიქსირებული და შესაბამისი პოზიცია უნდა იქნას დაკავებული. ეს საერთაშორისო თანამეგობრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტული საკითხია.“