მიუხედავად თელ-ავივის მზარდი პოლიტიკური იზოლაციისა ღაზაში გენოციდის გამო, ინდოეთმა და ისრაელმა ხელი მოაწერეს ორმხრივ საინვესტიციო შეთანხმებას, რომელიც მიზნად ისახავს სავაჭრო და ფინანსური თანამშრომლობის გაფართოებას.
ისრაელის ულტრამემარჯვენე ფინანსთა მინისტრის, ბეზალელ სმოტრიჩის სამდღიანი ვიზიტის დროს, რომელიც ნიუ დელიში ინდოეთის ფინანსთა მინისტრ ნირმალა სითარამანს შეხვდა, ხელმოწერილი შეთანხმება ისრაელის მთავრობის განცხადებით, არის პირველი საინვესტიციო შეთანხმება, რომელიც ინდოეთმა ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) წევრ ქვეყანასთან გააფორმა.
ინდოეთის ფინანსთა სამინისტრომ შეთანხმებას "ისტორიული გარდამტეხი მომენტი" უწოდა და აღნიშნა, რომ ის ხელს შეუწყობს თანამშრომლობას ფინანსური ტექნოლოგიების, ინფრასტრუქტურის, ფინანსური რეგულირებისა და ციფრული გადახდების სფეროებში. სითარამანმა ასევე ხაზი გაუსვა თანამშრომლობას "კიბერუსაფრთხოების, თავდაცვის, ინოვაციებისა და მაღალი ტექნოლოგიების" სფეროებში.
სმოტრიჩმა, რომელსაც სანქციები დაუწესეს დასავლეთის ბევრმა მთავრობამ დასავლეთ სანაპიროზე უკანონო დასახლებებთან კავშირის გამო, შეთანხმებას "ჩვენი საერთო ხედვისთვის მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ნაბიჯი" უწოდა.
სოციალურ მედია პლატფორმა X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში მან ასევე აღნიშნა: "დღეს ინდოეთსა და ისრაელს შორის მიღწეული შეთანხმება გაზრდის ჩვენს ეკონომიკურ ზრდას, ინოვაციურობასა და ურთიერთკეთილდღეობას". "ეს შეთანხმება ახალ შესაძლებლობებს შესთავაზებს ინვესტორებს ორივე ქვეყანაში, გააძლიერებს ისრაელის ექსპორტს და ბიზნესს მისცემს საჭირო ინსტრუმენტებს მსოფლიოში ერთ-ერთ უდიდეს და ყველაზე სწრაფად მზარდ ბაზარზე ზრდისთვის", - დასძინა მან.
ორ ქვეყანას შორის ვაჭრობის მოცულობამ 2024 წელს 3,9 მილიარდ დოლარს მიაღწია, ხოლო ორმხრივი ინვესტიციების ღირებულება დაახლოებით 800 მილიონი დოლარი იყო. ურთიერთობების ხერხემალს კი თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში თანამშრომლობა წარმოადგენს. ინდოეთი ისრაელის იარაღის უდიდესი შემსყიდველია.
ურთიერთობების გაღრმავება ღაზაში გენოციდის ფონზე
შეთანხმება გაფორმდა იმ პერიოდში, როდესაც ისრაელის წინააღმდეგ მიმდინარეობს გენოციდის საქმე გაეროს საერთაშორისო სასამართლოში ღაზაში გენოციდის გამო და ომის დანაშაულებების ბრალდებები სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოში. 2023 წლის ოქტომბრიდან ისრაელის თავდასხმების შედეგად 64 500-ზე მეტი პალესტინელი დაიღუპა, რომელთა უმეტესობა ქალები და ბავშვები არიან.
მიუხედავად ამისა, ინდოეთი, პრემიერ-მინისტრ ნარენდრა მოდის ინდუის ნაციონალისტური მთავრობის პირობებში, კიდევ უფრო დაუახლოვდა ისრაელს. ნიუ დელი იყო ერთ-ერთი პირველი დედაქალაქი, რომელმაც დაგმო 7 ოქტომბრის მოულოდნელი საჰაერო თავდასხმა, როგორც "ტერორისტული აქტი" და მას შემდეგ მკაცრი ზომები მიიღო პალესტინის მომხრე დემონსტრაციების წინააღმდეგ, ხოლო ისრაელის მომხრე მიტინგები დაუშვა.
მიუხედავად იმისა, რომ ინდოეთი ოფიციალურად კვლავ მხარს უჭერს ორ-სახელმწიფოს გადაწყვეტას, მან თავი შეიკავა გაეროს მრავალი რეზოლუციისთვის ხმის მიცემისგან, რომლებიც ისრაელს აკრიტიკებენ, მათ შორის 2024 წლის გენერალური ასამბლეის კენჭისყრა, რომელიც მოუწოდებდა ღაზაში "დაუყოვნებლივ, უპირობო და მუდმივ" ცეცხლის შეწყვეტას.
ისრაელმა კი ინდოეთთან თანამშრომლობა განათლების სფეროში გააძლიერა. ისრაელში უცხოელი სტუდენტების უდიდეს ჯგუფს ინდოეთის მოქალაქეები შეადგენენ.
უფრო ფართო რეგიონული კონტექსტი
შეთანხმება ცვალებადი გეოპოლიტიკური ბალანსის ფონზე გაფორმდა. ინდოეთმა უარი თქვა ისრაელის თავდასხმების დაგმობაზე ირანზე და წინააღმდეგობა გაუწია ზოგიერთ მრავალმხრივ განცხადებაში მონაწილეობას, რომლებიც თელ-ავივს აკრიტიკებენ.
თუმცა, მას შემდეგ რაც აშშ-ს პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ინდოეთის საქონელზე 50%-იანი საბაჟო გადასახადი დააწესა, ნიუ დელიმ ხელი მოაწერა შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის (შთო) განცხადებას, რომელიც გმობდა აშშ-ისა და ისრაელის მიერ ირანის დაბომბვებს.
ინდოეთი ასევე ცდილობს დაძაბულობის შემცირებას ჩინეთთან, რომელიც მისი დიდი ხნის მეტოქეა. შთო-ს სამიტზე ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინპინმა მოდის უთხრა, რომ პეკინი და ნიუ დელი "კონკურენტები კი არა, პარტნიორები უნდა იყვნენ".
სმოტრიჩის თბილმა მიღებამ ნიუ დელიში აჩვენა მოდის მთავრობის მტკიცე გადაწყვეტილება, გააძლიეროს ურთიერთობები ისრაელთან, საერთაშორისო რეაქციების მიუხედავად. კრიტიკოსების აზრით, შეთანხმება იმაზე მიუთითებს, რომ ინდოეთის მთავრობა პრიორიტეტს ანიჭებს ეკონომიკურ და სტრატეგიულ თანამშრომლობას იმ პერიოდში, როდესაც მსოფლიოს დიდი ნაწილი ისრაელს ღაზაში გენოციდისთვის პასუხისგებაში მიცემას ითხოვს.
