მაშინ, როდესაც ზოგიერთი რისკ-ფაქტორი, როგორიცაა გენეტიკა, უცვლელია, ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა ჰაერის დაბინძურება, რომელიც საზოგადოებრივ პრობლემებს ასახავს. მეორე მხრივ, დემენციისგან დაცვის თვალსაზრისით, წინა პლანზე გამოდის ცხოვრების წესზე დამოკიდებული, შეცვლადი რისკ-ფაქტორები.
აშშ-სა და ჩინეთის მკვლევარების მიერ ჩატარებულმა და ჟურნალ Neurology Open Access-ში გამოქვეყნებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ შუა ხნის ასაკში სამი რისკ-ფაქტორის კონტროლი გვიან ასაკში დემენციის დაწყებას აფერხებს.
კვლევითმა ჯგუფმა, რომელმაც 12 409 მონაწილის ჯანმრთელობის მონაცემები საშუალოდ 26 წლის განმავლობაში შეისწავლა, დაადგინა, რომ ნორმალური არტერიული წნევა, დიაბეტის არქონა და მოწევაზე უარის თქმა დამატებით 13 გონებრივად ჯანსაღ წელს უდრის.
ხაზგასმით აღინიშნა, რომ ამ რისკ-ფაქტორებისთვის 45-დან 65 წლამდე პერიოდი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. მკვლევარებმა კიდევ ერთხელ შეგვახსენეს სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის დაცვის მნიშვნელობა შუა ხნის ასაკში, რაზეც პირდაპირ გავლენას ახდენს არტერიული წნევა, შაქრიანი დიაბეტი და მოწევა.
კვლევაში შესწავლილ იქნა კავშირი სისხლძარღვთა ჯანმრთელობასა და კოგნიტურ პროცესებს შორის
მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ შუა ხნის ასაკში სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის დაცვამ შეიძლება დემენციის გარეშე ცხოვრება 12,6 წლამდე გაახანგრძლივოს. აღინიშნა, რომ სისხლძარღვთა რისკის დროზე დამოკიდებულებით გამოხატვა წაახალისებს პრევენციულ სტრატეგიებს როგორც გულ-სისხლძარღვთა, ისე ფსიქიკური ჯანმრთელობის დასაცავად.
ანალიზისას ასევე გათვალისწინებული იყო ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა სქესი, რასა, ასაკი, ფიზიკური აქტივობის დონე და APOE4 გენის არსებობა, რომელიც ზრდის ალცჰაიმერის განვითარების რისკს.
დადგინდა, რომ იმ პირებს, რომლებსაც სამივე განსაზღვრული რისკ-ფაქტორი აღენიშნებოდათ, დემენცია უფრო ადრეულ ასაკში განუვითარდათ და უფრო ადრეც გარდაიცვალნენ.
ეპიდემიოლოგმა იოზეფ კორეშმა განმარტა, რომ ტვინის ჯანმრთელობის ათ წელზე მეტი ხნით შენარჩუნების სტრატეგიის სახით, შუა ხნის ასაკში ამ ფაქტორებისგან თავის არიდებაა საჭირო. კორეშმა ყურადღება გაამახვილა დაავადების შეფერხების ახალი მეთოდების პოვნის მნიშვნელობაზე, იმის გათვალისწინებით, რომ 55 წლის შემდეგ ამერიკელთა 42 პროცენტს დემენციის რისკი აქვს.
კვლევის მონაცემებში სხვა მნიშვნელოვანი მიგნებებიც გამოიკვეთა. აღინიშნა, რომ ქალები, რომლებსაც სამივე რისკ-ფაქტორი ჰქონდათ, კვლევის დაწყებიდან საშუალოდ 18,1 წელი ცხოვრობდნენ დემენციის გარეშე, ხოლო მამაკაცებში ეს მაჩვენებელი 16,6 წელი იყო.
თეთრკანიანი მონაწილეებისთვის ეს პერიოდი საშუალოდ 19,6 წელი იყო, ხოლო შავკანიანი მონაწილეებისთვის - 16 წელი. ითქვა, რომ ეს ვითარება ჯანდაცვის სფეროში არსებულ ცნობილ უთანასწორობას უსვამს ხაზს.
აღინიშნა, რომ მომავალმა კვლევებმა შეიძლება შეისწავლოს ისეთი ცვლილებების გავლენა დემენციის რისკზე, როგორიცაა მოწევისთვის თავის დანებება ან არტერიული წნევის დაწევა.
მსოფლიოში ყოველწლიურად 10 მილიონი ადამიანი ავადდება დემენციით და მოსალოდნელია, რომ მომავალში ეს რიცხვი კიდევ უფრო გაიზრდება.
