ინიციატივა, რომელიც სამხედრო ემბარგოებით გამოწვეული კრიზისის დასაძლევად დაიწყო, თურქეთის ერთ-ერთ ყველაზე ამბიციურ ტექნოლოგიურ წარმატების ისტორიად იქცა.
ქვეყნის წამყვანი თავდაცვითი ელექტრონიკის კომპანია Aselsan-ი ამ თვეში დაარსების 50-ე წლისთავს აღნიშნავს. ვეტერანები, ინჟინრები და მთავრობის წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ ეს გარდამტეხი მომენტი გაცილებით მეტს ნიშნავს, ვიდრე უბრალოდ კომპანიის დაარსებას.
თავდაცვის ექსპერტი და საერთაშორისო სამართლისა და უსაფრთხოების პროფესორი მესუთ ჰაქი ჯაშინი ამბობს: „სინამდვილეში, ეს თურქეთის საკუთარი ინფორმაციული რევოლუციის 50-ე წლისთავია“.
მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, რომელიც Aselsan-მა ამ თარიღის აღსანიშნავად გამოაქვეყნა, კომპანიის დაარსების ისტორიას მოგვითხრობს.
ფილმში ნაჩვენებია ჯარისკაცი კვიპროსში, რომელიც ოცნებობს მომავალზე, სადაც თურქეთი სრულ ტექნოლოგიურ ავტონომიას მიაღწევს.
სიუჟეტი, რომელიც ჯარისკაცის ბრძოლის ველზე არსებულ სირთულეებს Aselsan-ის ეტაპობრივ ტექნოლოგიურ აღმასვლასთან აკავშირებს, სიმბოლურად გამოხატავს 50-წლიან სვლას უცხოურ ძალებზე დამოკიდებულებიდან ადგილობრივ შესაძლებლობებამდე.
ფილმი ხაზს უსვამს ისეთ გარდამტეხ მომენტებს, როგორიცაა თურქეთის პირველი ეროვნული რადიოკავშირის საშუალების წარმოება, პროგრესი ელექტრონული ომის სფეროში და ქვეყნის მრავალშრიანი საჰაერო თავდაცვის არქიტექტურის — „ფოლადის გუმბათის“ განვითარება.
ჯარისკაცის სტაბილური წინსვლა ფრონტის ხაზზე წარმოდგენილია როგორც სიმბოლო Aselsan-ის ტრანსფორმაციისა პატარა რადიომწარმოებლიდან გიგანტ თავდაცვით მწარმოებლად, რომელიც დღეს ფლობს 700-ზე მეტ მოწინავე პროდუქტს კომუნიკაციის, რადარის, ელექტრო-ოპტიკის, კიბერუსაფრთხოებისა და უპილოტო სისტემების სფეროებში.
ერის სამსახურში
Aselsan-ის ხელმძღვანელობა კომპანიის დაარსების წლისთავს განიხილავს არა მხოლოდ როგორც საზეიმო ცერემონიას, არამედ როგორც იმ მისიის ხელახალ დადასტურებას, რომელიც მოქმედებს რწმენით: „სამშობლო ყველაზე მეტად მათ უყვართ, ვინც საკუთარ საქმეს საუკეთესოდ აკეთებს“.
Aselsan-ის გენერალური დირექტორი აჰმეთ აქიოლი TRT World-თან საუბარში აცხადებს: „ნახევარი საუკუნეა, რაც თავდაცვითი ელექტრონიკის თითქმის ყველა სფეროში განვითარებული მოწინავე ტექნოლოგიებით ვაძლიერებთ ჩვენს გმირ შეიარაღებულ ძალებს“.
აქიოლი აღნიშნავს, რომ კომპანია 24 ქვეყანაში საქმიანობს, რაც აფართოებს თურქეთის გავლენის სფეროს.
„თურქი ინჟინრების შემოქმედებითობით შექმნილი Aselsan-ის ტექნოლოგიები მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს გლობალურ ასპარეზზე ჩვენი ქვეყნის ძლიერ და პატივსაცემ პოზიციაში“, — ამბობს აქიოლი.
დღეს Aselsan-ი არის მსოფლიოს 43-ე უმსხვილესი თავდაცვითი კომპანია, სადაც დასაქმებულია 13 000-ზე მეტი ინჟინერი და სპეციალისტი.
გასულ წელს, 15 რეგიონის 80 ქვეყანაში სხვადასხვა სისტემის გაყიდვით, კომპანიამ 500-დან 800 მილიონ დოლარამდე ღირებულების ექსპორტი განახორციელა.
ცოტა ხნის წინ ანკარაში გახსნილი ოღულბეის ტექნოლოგიური კამპუსი თურქეთის რესპუბლიკის ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს თავდაცვით ინვესტიციად არის მიჩნეული.
გარდამტეხი მომენტი
პროფესორი ჯაშინი განმარტავს, რომ Aselsan-ის დაარსება იყო სტრატეგიული გარდამტეხი მომენტი ათწლეულების განმავლობაში უცხოურ სისტემებზე დამოკიდებულების შემდეგ.
„ნატოში გაწევრიანების შემდეგ, ჩვენი ძირითადი შეიარაღება და საკომუნიკაციო სისტემები პირდაპირ აშშ-ზე გახდა დამოკიდებული. 1974 წლის კვიპროსის სამშვიდობო ოპერაციის დროს, როდესაც ამერიკული გადამცემები დადუმდა, თურქეთის არმია მოულოდნელად კავშირგაბმულობის გარეშე დარჩა. ამ დაუცველობამ გამოიწვია სამხედრო გემ „ქოჯათეფეს“ ჩაძირვა (კავშირის გაწყვეტის გამო) და საფრთხე შეუქმნა ჩვენს ძალებს“, — ეუბნება ჯაშინი TRT World-ს.
ამ წარუმატებლობებმა და შემდგომმა იარაღის ემბარგოებმა განაპირობა Aselsan-ის დაარსება 1975 წლის 14 ნოემბერს, რათა შექმნილიყო თურქეთის პირველი ეროვნული გადამცემი და აღდგენილიყო თვითკმარობა კრიტიკულ ტექნოლოგიებში.
ჯაშინი, რომელიც ერთ დროს არმიაში კავშირგაბმულობის ოფიცრად მსახურობდა, Aselsan-ს აღწერს როგორც „ორგანიზაციას, რომელიც თურქეთს ინფორმაციულ უპირატესობას ანიჭებს 21-ე საუკუნის ელექტრონული ომის გარემოში“ და ხაზს უსვამს კიბერომის, უპილოტო სისტემებისა და მრავალსფეროვანი სამხედრო დოქტრინის აღმავლობას.
„თურქეთმა მიაღწია დონეს, რომელსაც შეუძლია წინააღმდეგობა გაუწიოს ნებისმიერი სახის ჯაშუშობას, საბოტაჟსა და დეზინფორმაციულ ოპერაციას. Aselsan-ის წყალობით, ჩვენ შეგვიძლია თავის დაცვა კიბერსივრცეში, ჰაერში, ზღვის ქვეშ, კოსმოსსა და ბრძოლის ველზე“, — აღნიშნავს ის.
ჯაშინი ხაზს უსვამს, რომ Aselsan-ის ნატოს სტანდარტებთან თავსებადი სისტემების უმეტესობა ახლა მოკავშირე ქვეყნებში გადის ექსპორტზე და აღნიშნავს, რომ ემბარგოს პერიოდში არსებული სიტუაცია საპირისპიროდ შეიცვალა.
„თურქეთი ახლა მთელ მსოფლიოში ყიდის საკომუნიკაციო სისტემებს, ელექტრონული ჩახშობის მოწყობილობებს, კრიპტოგრაფიულ ტექნოლოგიებსა და კიბერომის შესაძლებლობებს“, — ამბობს ჯაშინი.
Aselsan-ის მიერ წარმოებული სისტემები გამოიყენება ანტიტერორისტულ ოპერაციებში როგორც თურქეთში, ისე მის ფარგლებს გარეთ.
Aselsan-ის ტექნოლოგიები უზრუნველყოფს ისეთ პლატფორმებს, როგორიცაა საბრძოლო ტანკი „ალტაი“, ეროვნული გამანადგურებელი KAAN, „ჰურჟეტი“, ვერტმფრენები „ატაკი“ და „გოქბეი“ და უპილოტო საფრენი აპარატი „აკინჯი“.
პროფესორი ჯაშინი აღნიშნავს, რომ ეს სისტემები ახლა მუშაობენ ინტეგრირებულ ციფრულ არქიტექტურაში, რომელიც უზრუნველყოფს დაშიფრულ კომუნიკაციას პილოტებს, სახმელეთო ძალებს, საზღვაო ხომალდებს, თანამგზავრებსა და ეროვნულ საჰაერო თავდაცვის ქსელებს შორის.
ჯაშინის თქმით: „პირველად ხდება, რომ ბრძოლის ველის სრული სურათი ერთდროულად შეიძლება აისახოს პრეზიდენტისა და გენერალური შტაბის უფროსის მაგიდებზე“.
ის Aselsan-ს აღწერს, როგორც „თურქების ბრწყინვალე მახვილს ინფორმაციულ ომში“, რომელსაც შეუძლია ალგორითმული მიზნის შერჩევა, ელექტრონული თავდასხმა და მომავალში ანტი-სატელიტური ოპერაციების განხორციელებაც კი.
ჯაშინი სიტყვას ასე ასრულებს: „Aselsan-ი თურქეთის ციფრული რევოლუციის ლიდერ კომპანიად იქცა. ის ბრწყინავს ყველგან - წყალქვეშა ნავებიდან დაწყებული საბრძოლო თვითმფრინავებით დამთავრებული, სადაზვერვო თანამგზავრებიდან მომავლის ავტონომიურ იარაღის სისტემებამდე. როდესაც ემბარგოებმა კარები დახურა, თურქეთმა საკუთარი კარები გააღო. ეს არის Aselsan-ის ისტორია“.
