დედამიწის რადიუსის გამოთვლა ათასზე მეტი წლის წინ უდიდეს წარმოსახვასა და ტალანტს მოითხოვდა. სწორედ აბუ რეიჰან ალ-ბირუნმა, მე-10 საუკუნის გამოჩენილმა მუსლიმმა მათემატიკოსმა, ტრიგონომეტრიისა და ალგებრის გამოყენებით შეძლო ამ რთული რიცხვითი ამოცანის გადაჭრა.

ბირუნის სამეცნიერო მემკვიდრეობამ საუკუნეების მანძილზე შთააგონა მეცნიერები და მათემატიკოსები, და მისი სახელი დღემდე პატივისცემით სარგებლობს.

1975 წელს ცნობილმა ტაჯიკელმა აკადემიკოსმა, ბობოჯონ გაფუროვმა, ბირუნი აღწერა როგორც უნივერსალური გენიოსი, რომელიც იმდენად წინ იყო თავის დროზე, რომ მისი ყველაზე ბრწყინვალე აღმოჩენები გაუგებარი იყო მისი დროის მეცნიერთა უმრავლესობისთვის. მეცნიერების ისტორიის დარგის დამფუძნებელმა, ჯორჯ სარტონმა, მე-11 საუკუნეს უწოდა „ბირუნის ხანა".

ბირუნი მსოფლიოს სამეცნიერო და მათემატიკური ცოდნის არაბულ ენაზე თარგმნის პერიოდში დაიბადა. როცა გაიზარდა, გაეცნო სხვადასხვა ცივილიზაციებისა და საუკუნეების მიერ შემუშავებულ კონცეფციებს. ბაბილონელების სამეცნიერო ლიტერატურიდან რომაელებისა და უძველესი ინდური ასტროლოგიური ტექსტებიდან, ბირუნი ყველაფერს სწავლობდა. ისლამის ოქროს ხანის სხვა მუსლიმი მეცნიერებივით, მას სწრაფვა ჰქონდა ცოდნისკენ.

თურქი პროფესორის, ფუათ სეზგინის თქმით, ინტელექტუალური დებატები გაიმართა 27 წლის ბირუნსა და 18 წლის იბნ სინას შორის. ამ ორ გამორჩეული გონების მქონე პიროვნებებმა დაწვრილებით იმსჯელეს სინათლის გავრცელებისა და მისი გაზომვის შესახებ. სეზგინმა, რომელიც 2018 წელს გარდაიცვალა, დაასკვნა, რომ იმ დებატების ხარისხი იშვიათი იყო და დღესაც ალბათ არ არსებობს.

ბირუნი ასევე იყო სახელმწიფო რადიუსის გაზომვის პიონერი. მან პირველად გაზომა ერთ-ერთი გორაკის სიმაღლე ნანდანას ციხესიმაღლის მახლობლად, დღევანდელი პაკისტანის პუნჯაბის პროვინციაში. შემდეგ ავიდა გორაკზე და გაზომა ჰორიზონტი. ტრიგონომეტრიული და ალგებრული განტოლებების გამოყენებით, მან მიიღო 3928.77 ინგლისური მილის ტოლი მნიშვნელობა, რაც დღევანდელ დედამიწის რადიუსთან დაახლოებით 99 პროცენტით ახლოა.

ბირუნმა ასევე იფიქრა დედამიწის მზის გარშემო ბრუნვის შესაძლებლობაზე, რაც იმ დროის პოლიმათებისთვის გაუგებარი იყო. მან შექმნა ასტრონომიული ინსტრუმენტები, აღწერა დედამიწის ბრუნვა ღერძზე, გააკეთა სიგანისა და გრძედის სიზუსტით გაზომვა.

ბირუნი აკვირდებოდა 1019 წლის 8 აპრილის მზის დაბნელებას და 1019 წლის 17 სექტემბრის მთვარის დაბნელებას. პირველი მან ნახა ლამგანში, მთებით გარშემორტყმულ ხეობაში ქალაქ ყანდაჰარსა და ქაბულს შორის. მან დაწერა; „მზის ამოსვლისას დავინახეთ, რომ მზის დაახლოებით მესამედი დაბნელდა და დაბნელება ნელ-ნელა იკლებდა“.

ბირუნის ფიზიკაში შეტანილი წვლილი მოიცავდა მუშაობას მოწყვლად ელემენტებსა და ნივთიერებებზე, მრავალი მეტალისა და ძვირფასი ქვის კონკრეტული წონის დადგენას. მან იმუშავა კუთხეებსა და ტრიგონომეტრიაზე, შეისწავლა ჩრდილები.

ბირუნი დაიბადა ქათთში, ხვარეზმში, დასავლეთ ცენტრალურ აზიაში, 973-1048 წლებში. ახალგაზრდა ასაკში დატოვა მშობლიური ქალაქი, იხეტიალა სპარსეთსა და უზბეკეთში. მაჰმუდ ღაზნელის დაპყრობის შემდეგ გადავიდა ღაზნაში, რომელიც იმ დროს ღაზნელიანთა დინასტიის დედაქალაქი იყო.

სულთანმა მაჰმუდ ღაზნაელმა ბირუნი რამდენჯერმე წაიყვანა ინდოეთში. მან იქ 20 წლის მანძილზე იმოგზაურა, შეისწავლა ჰინდური ფილოსოფია, მათემატიკა, გეოგრაფია და რელიგია, ხოლო პუნდიტებს სანაცვლოდ ასწავლა ბერძნული და მუსლიმური მეცნიერებები.

ბირუნი არასოდეს არ იყენებდა თავის მუშაობას სახელის, ავტორიტეტის ან მატერიალური სიკეთის მოსაპოვებლად. როდესაც სულთან მასუდმა გაუგზავნა სამი აქლემის ტვირთი ვერცხლის მონეტებისა მისი ენციკლოპედიური ნაშრომის „ალ-ყანუნ ალ-მასუდის" შეფასებისთვის, ბირუნმა თავაზიანად დაუბრუნა სამეფო საჩუქარი და შეუთვალა: „მე ვემსახურები ცოდნას ცოდნის გულისთვის და არა ფულისთვის."