გაკეთდა ახალი შეთავაზება, დაარსდეს კრიტიკული მინერალების უწყება, რომელიც თურქეთში იშვიათი მიწის ელემენტების (REE) პოტენციალს შეაფასებს. ეს ინფორმაცია თურქეთის პალატებისა და ბირჟების გაერთიანების (TOBB) სამთო საბჭოს თავმჯდომარემ გაავრცელა.

სააგენტო „ანადოლუსთან“ საუბრისას იბრაჰიმ ჰალილ ქირსანმა ხაზი გაუსვა, რომ იშვიათი მიწის ელემენტები ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა სექტორში, მათ შორის ელექტრომობილებში (EV), ბატარეებში, განახლებად ენერგიაში, სამრეწველო რობოტებსა და თავდაცვის ინდუსტრიაში; გარდა ამისა, ეს ელემენტები ჩინეთს, აშშ-სა და ევროკავშირს შორის სავაჭრო ომების ერთ-ერთ ქვაკუთხედს წარმოადგენს.

ქირსანმა აღნიშნა, რომ იშვიათი მიწის ელემენტები და სხვა კრიტიკული მინერალები „ახალი ინდუსტრიული რევოლუციის“ პირობებში ქვეყნების გეოპოლიტიკურ პრიორიტეტებს ხელახლა აყალიბებს.

„მსოფლიო მიემართება მინერალების მიწოდების კრიზისისკენ, რომელიც 1970-იანი წლების ნავთობის შოკს ჰგავს. მინერალები ახალ ნავთობად იქცევა“, - განაცხადა ქირსანმა.

ეროვნული უსაფრთხოება და მიწოდების რისკები

ქირსანის თქმით, მრავალ სექტორში ციფრული ტექნოლოგიების დანერგვა და ელექტროფიკაცია, ასევე სუფთა ენერგიის ტექნოლოგიების მზარდი გამოყენება განვითარებულ ქვეყნებს უბიძგებს, კრიტიკულ და სტრატეგიულ მინერალებზე წვდომა ეროვნული უსაფრთხოების საკითხად განიხილონ.

მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ გასული წლის მონაცემებით, კრიტიკული მინერალების გლობალურ წარმოებაში ჩინეთი დაახლოებით 70%-ს აკონტროლებს, ხოლო აზიისა და ევროპის გეოგრაფიულ გზაჯვარედინზე მდებარე თურქეთი მნიშვნელოვანი სამთო პოტენციალის მქონე კრიტიკული ქვეყანაა.

TOBB-ის სამთო საბჭოს თავმჯდომარემ განაცხადა, რომ 168 ქვეყანას შორის თურქეთი მინერალების მრავალფეროვნებით მერვე, მარაგებით 22-ე, ხოლო ღირებულებით 28-ე ადგილზეა და ქვეყანა „იშვიათი მიწის ელემენტების სფეროში ერთ-ერთ წამყვან კანდიდატად“ მოიხსენია.

მან აღნიშნა, რომ ექსპერიმენტული სამუშაოების დადებითი შედეგების შემდეგ, სამუშაოები გრძელდება ცენტრალურ ანატოლიაში (ესქიშეჰირი), Eti Maden-ის ბეილიქოვას საპილოტე ქარხანაში.

„ვინაიდან ამჟამად მსოფლიოში იშვიათი მიწის ელემენტების რაფინირების მონოპოლიის 90%-ს ჩინეთი ფლობს და ამ ტექნოლოგიას სხვა ქვეყნებს არ უზიარებს, ამ მნიშვნელოვანი საბადოს ასამოქმედებლად გადამწყვეტი როლი ექნება საერთაშორისო თანამშრომლობას ერთობლივი პროექტების განვითარების გზით ისეთ ქვეყნებთან, რომლებიც ფლობენ შესაბამის ტექნოლოგიას, როგორებიცაა აშშ, იაპონია, სამხრეთ კორეა, ავსტრალია და ევროპის ქვეყნები“, - განაცხადა მან.

ეროვნული სტრატეგია და კოორდინაციის მოთხოვნები

TOBB-ის წარმომადგენელმა ასევე აღნიშნა: „მიზანშეწონილი იქნება „კრიტიკული მინერალების ეროვნული სტრატეგიის დოკუმენტის“ მომზადება და „კრიტიკული მინერალების ტექნოლოგიური ინსტიტუტის“ ან „კრიტიკული მინერალების დეპარტამენტის“ დაარსება, რათა კოორდინირებულად წარიმართოს საჯარო დაწესებულებებსა და უნივერსიტეტებში მიმდინარე კვლევები იშვიათი მიწის ელემენტებსა და კრიტიკულ მინერალებზე“.

ქირსანმა თქვა, რომ ამჟამად თურქეთში იშვიათი მიწის ელემენტებზე პასუხისმგებლობა სამ სამინისტროს შორის არის გადანაწილებული: ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო აკონტროლებს ნედლეულს, მრეწველობისა და ტექნოლოგიების სამინისტრო - დამუშავებულ პროდუქტებს, ხოლო ეროვნული თავდაცვის სამინისტრო - თავდაცვასა და უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ გამოყენებას.

„ამიტომ, 3 სამინისტროს ექსპერტებისგან შემდგარი კომისიის მეშვეობით შემოთავაზებული სტრუქტურის ფუნქციური მოვალეობებისა და საკანონმდებლო ბაზის ჩამოყალიბება თურქეთს ამ სფეროში სარგებელს მოუტანს“, - განაცხადა მან.

TOBB-ის სამთო საბჭოს თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ ეს უწყება შეაფასებს თურქეთის სამთო პოტენციალს, სექტორის მოთხოვნა-მიწოდებაზე დაფუძნებულ საჭიროებებს მინერალებსა და ლითონებზე და უზრუნველყოფს სამთო პროექტების შედეგიანობას.