თურქეთის რესპუბლიკის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯევდეთ ილმაზმა პლატფორმა „Vizyon 100“-ის მიერ ორგანიზებულ სტამბოლის სამიტზე სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა, რომ თემა „გლობალური ეკონომიკის მომავალი“ მეტად დროული იყო. ილმაზმა აღნიშნა, რომ გლობალური ეკონომიკა განიცდის ძირეულ ტრანსფორმაციას წარმოებიდან ვაჭრობამდე, ფინანსებიდან შრომის ბაზრებამდე და დასძინა, რომ ამ ტრანსფორმაციის სწორად გააზრება გადამწყვეტი ხდება ქვეყნებისა და კომპანიებისთვის.
ილმაზმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ჩვეულებრივ პერიოდებში მსოფლიო ეკონომიკური წესრიგი ადვილად არ იცვლება, თუმცა კრიზისისა და ტრანსფორმაციის პერიოდებში იმ ქვეყნებს, რომლებიც სწორ ნაბიჯებს გადადგამენ, შეუძლიათ გლობალურ ეკონომიკაში წამყვან პოზიციებზე დაწინაურდნენ. მან გამოთქვა რწმენა, რომ თურქეთი ამ შესაძლებლობებს საუკეთესოდ გამოიყენებს.
ვიცე-პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ ბოლო წლებში გლობალური ეკონომიკა ისეთი თანმიმდევრული შოკების წინაშე აღმოჩნდა, როგორიცაა პანდემია, ომები, ენერგეტიკული კრიზისი და მაღალი ინფლაცია. მან ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ რუსეთ-უკრაინის ომის შემდეგ წინა პლანზე წამოიწია ენერგეტიკულმა და სასურსათო უსაფრთხოებამ, ხოლო გლობალურმა ინფლაციამ გამოიწვია მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება. ილმაზმა შეახსენა აუდიტორიას, რომ ბოლო სამი წლის განმავლობაში გლობალური ზრდა საშუალოდ 3%-ის ფარგლებში დარჩა, რაც ისტორიულ მაჩვენებელზე დაბალია.
ილმაზის თქმით, ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე ომები სერიოზულ გავლენას ახდენს ენერგომატარებლების ფასებზე, ტრანსპორტირების ხარჯებსა და ფინანსურ ბაზრებზე. განსაკუთრებით ჰორმუზის სრუტეში არსებული რისკები აისახება ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) მიწოდებაზე, რაც ფასებს ზრდის. მან აღნიშნა, რომ თურქეთი, როგორც ენერგიის იმპორტიორი ქვეყანა, განიცდის ფასების ზრდის გავლენას, თუმცა ბოლო წლებში განხორციელებული ინვესტიციების წყალობით მიწოდების პრობლემა არ შექმნილა.
ილმაზმა გამოყო სამი ძირითადი ტრანსფორმაცია გლობალურ ეკონომიკაში: ციფრული ტექნოლოგიები და ხელოვნური ინტელექტი; ბრძოლა კლიმატის ცვლილებასთან და „მწვანე“ გადასვლა; მრავალმხრივი სავაჭრო სისტემის დასუსტება და გეოპოლიტიკური ბლოკებად დაყოფა. მან ხელოვნურ ინტელექტს უწოდა არა მხოლოდ ტექნოლოგია, არამედ „ჰორიზონტალური ძალა“, რომელიც ყველა სფეროს ცვლის და დასძინა, რომ გლობალურ ეკონომიკაში სულ უფრო დიდ წილს იკავებს მონაცემთა და ტექნოლოგიური სექტორები.
ვიცე-პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ გლობალური გაურკვევლობის მიუხედავად, თურქეთის ეკონომიკამ ძლიერი მდგრადობა გამოავლინა. გატარებული ეკონომიკური პროგრამის წყალობით განმტკიცდა მაკროეკონომიკური და ფინანსური სტაბილურობა. 2020-2025 წლებში თურქეთის ეკონომიკა 35%-ით გაიზარდა, ეროვნულმა შემოსავალმა 1,6 ტრილიონ დოლარს მიაღწია, ხოლო ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავალი 18 ათას დოლარზე მეტი გახდა. მან ხაზი გაუსვა, რომ წელს თურქეთი, მსოფლიო ბანკის კლასიფიკაციით, პირველად გადავიდა მაღალი შემოსავლის მქონე ქვეყნების რიგში.
ილმაზმა თურქეთი დაახასიათა როგორც „მსოფლიოს დამაკავშირებელი წერტილი“ ევროპის, აზიისა და აფრიკის გადაკვეთაზე და აღნიშნა, რომ პოლიტიკური სტაბილურობითა და პროგნოზირებადი პოლიტიკით ქვეყანა რეგიონში უსაფრთხო ნავსაყუდელად იქცა. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თურქეთი ერთდროულად ზრდის შეკავების ძალას და პრიორიტეტს ანიჭებს დიპლომატიას.
ილმაზი შეეხო პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მიერ გამოცხადებულ პროგრამას „თურქეთის საუკუნე — ძლიერი ცენტრი ინვესტიციებისთვის“. მან აღნიშნა, რომ მწარმოებელი და ექსპორტზე ორიენტირებული კომპანიებისთვის შეიქმნება უფრო კონკურენტუნარიანი საგადასახადო სტრუქტურა. ექსპორტიორი მწარმოებლებისთვის შემცირდება კორპორატიული საშემოსავლო გადასახადი, რაც მიზნად ისახავს თურქეთის გლობალურ საწარმოო ბაზად ქცევას. გარდა ამისა, საინვესტიციო გარემო კიდევ უფრო გაძლიერდება ტრანზიტული ვაჭრობის, მომსახურების ექსპორტისა და კვალიფიციური კადრების მოსაზიდად შექმნილი ახალი სტიმულებით.
