ოთხშაბათს, პარიზში, თურქეთი-ნატოს ურთიერთობების შესახებ გამართულ შეხვედრაზე უსაფრთხოების ექსპერტმა აღნიშნა, რომ რეგიონული დაძაბულობის გამწვავების შემთხვევაში, ნატოს მხარდაჭერა თურქეთისადმი ამავდროულად ალიანსის მზადყოფნის ტესტიც იქნება.
პარიზში თურქეთის საელჩოს მიერ ორგანიზებულ შეხვედრას ესწრებოდა 30-მდე ფრანგი და თურქი ჟურნალისტი, რათა განეხილათ თურქეთი-ნატოს ურთიერთობები, ახლო აღმოსავლეთის მოვლენები და რუსეთ-უკრაინის ომი.
ჰასან კალიონჯუს უნივერსიტეტის ლექტორმა და SETA-ს ანალიტიკური ცენტრის უფროსმა მკვლევარმა, მურათ ასლანმა აღნიშნა, რომ აშშ-ისა და ისრაელის ბოლოდროინდელი თავდასხმები ირანზე შესაძლოა გაფართოვდეს და სპარსეთის ყურის რეგიონზეც გავრცელდეს. ასლანის თქმით, ნებისმიერი ესკალაცია აუცილებლად მოახდენს გავლენას როგორც თურქეთის, ისე ნატოს ინტერესებზე.
ასლანმა ასევე აღნიშნა, რომ თანამედროვე კონფლიქტები სულ უფრო ხშირად მოიცავს დაპირისპირებას სახელმწიფოებსა და არასახელმწიფო აქტორებს შორის, რაც საჭიროებს „ჰიბრიდულ პასუხს“, რომელიც გააერთიანებს სამხედრო, პოლიტიკურ და უსაფრთხოების ზომებს.
„წესებზე დაფუძნებული საერთაშორისო წესრიგი ზეწოლის ქვეშაა“
თურქეთის პრეზიდენტის მთავარმა მრჩეველმა, ჩაღრი ერჰანმა განაცხადა, რომ წესებზე დაფუძნებული საერთაშორისო წესრიგი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გაეროს სისტემის ირგვლივ შეიქმნა, მზარდი ზეწოლის წინაშეა.
მრგვალი მაგიდის ფორმატში საუბრისას ერჰანმა აღნიშნა, რომ კოვიდ-19-ის პანდემიის შემდეგ გლობალურმა მოვლენებმა მსოფლიო უფრო გაურკვეველ ეპოქაში შეიყვანა, რაც გამოიხატება უსაფრთხოების რისკების ზრდით, მყიფე ეკონომიკური პირობებითა და მზარდი პროტექციონიზმით.
„წესებზე დაფუძნებული საერთაშორისო წესრიგი ყველა მხრიდან თავდასხმის ქვეშაა. ამჟამად საერთაშორისო სამართალზე არავინ საუბრობს. ყველაფერი მხოლოდ ეროვნულ ინტერესებს ეფუძნება. თანამშრომლობაზე არავინ ლაპარაკობს. ჩვენ არ ვიცით, როგორი ახალი საერთაშორისო წესრიგი ჩამოყალიბდება“, - თქვა ერჰანმა.
მან ასევე აღნიშნა, რომ რუსეთ-უკრაინის ომი კვლავ რჩება შეშფოთების მთავარ მიზეზად, ხოლო აშშ-ის, ისრაელისა და ირანის მონაწილეობით მიმდინარე კონფლიქტი შესაძლოა კიდევ უფრო გამწვავდეს.
ერჰანმა დაამატა, რომ გლობალურ ვაჭრობასა და მიწოდების ჯაჭვებში შეფერხებები სულ უფრო მზარდი რისკი ხდება. მან ასევე აღნიშნა, რომ თურქეთი ანკარაში უმასპინძლებს ნატოს სამიტს, სადაც ნატოს წევრი ქვეყნების ლიდერები და სხვა საერთაშორისო პარტნიორები შეიკრიბებიან. „სამიტზე განვიხილავთ ნატოს თავდაცვის გაძლიერებას უსაფრთხოებისა და თავდაცვის ახალი რისკების წინააღმდეგ“, - განაცხადა ჩაღრი ერჰანმა.
„რაც ახლო აღმოსავლეთში ხდება, მხოლოდ ახლო აღმოსავლეთში არ დარჩება“
ვაშინგტონის SETA-ს კვლევითი დირექტორის, ქილიჩ ბუღრა ქანათის თქმით, თურქეთს აქვს საზღვრების გასწვრივ არასტაბილურობასა და სამოქალაქო ომებთან გამკლავების გამოცდილება, თუმცა მან გააფრთხილა, რომ ახლო აღმოსავლეთში ბოლოდროინდელმა თავდასხმებმა შესაძლოა უფრო ფართო რეგიონული არასტაბილურობა გამოიწვიოს.
ქანათის განცხადებით, თავდასხმების შეწყვეტის შემთხვევაშიც კი, მოსალოდნელია ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებს შორის თავდაცვის ხარჯების ზრდა. „თუ კონფლიქტი გაგრძელდება და ირანში რაიმე სახის სამოქალაქო ომი დაიწყება, შედეგები მნიშვნელოვანი იქნება“, - თქვა მან.
მან ხაზი გაუსვა კონფლიქტის შემდგომი ესკალაციის თავიდან აცილების მნიშვნელობას და აღნიშნა, რომ რეგიონის მოსახლეობა მრავალწლიანი დაპირისპირებისგან გადაღლილია. მან ასევე დასძინა, რომ ბოლოდროინდელმა თავდასხმებმა უკვე მოახდინა გავლენა ენერგორესურსების გლობალურ ფასებზე, ხოლო სოციალური, პოლიტიკური და უსაფრთხოების ეფექტები მალე უფრო თვალსაჩინო გახდება.
„რაც ახლო აღმოსავლეთში ხდება, მხოლოდ ახლო აღმოსავლეთში არ დარჩება. ეს ჩვენ სირიისა და ერაყის სხვა კონფლიქტების მაგალითზეც ვნახეთ“, - დასძინა ქანათმა.
