ევროპულმა საბჭომ და ევროპარლამენტმა მიაღწიეს დროებით შეთანხმებას, რომელიც 2027 წლამდე რუსული ბუნებრივი აირის იმპორტის ეტაპობრივ შეწყვეტას ითვალისწინებს.
საბჭომ ოთხშაბათს განაცხადა: „შეთანხმება აწესებს ეტაპობრივ და იურიდიულად სავალდებულო აკრძალვას თხევადი ბუნებრივი აირისა (LNG) და მილსადენით მიღებული გაზის იმპორტზე; სრული აკრძალვა შესაბამისად 2026 წლის ბოლოსა და 2027 წლის შემოდგომიდან ამოქმედდება.“
დროებითი შეთანხმება მიზნად ისახავს ევროკავშირის „მდგრადი“ და „დამოუკიდებელი“ ენერგეტიკული ბაზრის შექმნას.
საბჭომ ასევე დაამატა: „თანაკანონმდებლებმა დაადასტურეს, რომ რუსული მილსადენის გაზისა და LNG-ის იმპორტი აიკრძალება შეთანხმების ძალაში შესვლიდან ექვსი კვირის შემდეგ, ხოლო არსებული კონტრაქტებისთვის გავრცელდება გარდამავალი პერიოდი.“
შეთანხმება ყველა წევრ სახელმწიფოს ავალდებულებს, წარადგინონ ეროვნული გეგმები, სადაც დეტალურად იქნება აღწერილი, როგორ მოახდენენ გაზის მიწოდების დივერსიფიკაციას და რა სირთულეებს ელიან; მიზანია დადგენილ ვადებში რუსული გაზის იმპორტის სრულად შეწყვეტა.
„ამავდროულად, შეთანხმება აძლიერებს კომისიის ზედამხედველობას; ის ითხოვს, რომ წევრმა სახელმწიფოებმა კანონის ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში აცნობონ კომისიას რუსული გაზის მიწოდების კონტრაქტების ან ეროვნული სამართლებრივი აკრძალვების შესახებ,“ - ნათქვამია განცხადებაში.
საბჭომ და პარლამენტმა შეინარჩუნეს „შეჩერების მუხლი“, რომელიც იძლევა შეთანხმების დროებით შეჩერების უფლებას ისეთი მოულოდნელი მოვლენების დროს, რომლებიც საფრთხეს უქმნის ერთი ან რამდენიმე წევრი სახელმწიფოს ენერგომომარაგებას.
გამკაცრდა წესები იმის შესახებ, თუ როდის შეუძლია კომისიას იმპორტის აკრძალვის მოხსნა; დაწესდა შეზღუდვა, რომ ეს მოხდეს მხოლოდ უკიდურესი აუცილებლობის შემთხვევაში, როდესაც წევრი სახელმწიფო აცხადებს საგანგებო მდგომარეობას, მცირე დროით და მხოლოდ მოკლევადიანი მიწოდების კონტრაქტებისთვის.
დროებითი შეთანხმება ოფიციალურ მიღებამდე საბჭოსა და პარლამენტის დამტკიცებას ელოდება.
გარდამავალი პროცესი
აკრძალვა წარმოადგენს REPowerEU-ს გეგმის ნაწილს, რომელიც მიზნად ისახავს ევროკავშირის რუსულ ენერგორესურსებზე დამოკიდებულების შემცირებას მას შემდეგ, რაც მოსკოვმა გაზის მიწოდება იარაღად გამოიყენა.
დანიის კლიმატის მინისტრმა ლარს აგაარდმა მიღწეულ შეთანხმებას უწოდა „მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ევროკავშირის რუსულ გაზზე დამოკიდებულების დასასრულებლად და ენერგოუსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.“
მინისტრმა დასძინა: „ეს აჩვენებს, რომ ჩვენ მტკიცედ გვაქვს გადაწყვეტილი ჩვენი უსაფრთხოების გაძლიერება და ენერგომომარაგების უზრუნველყოფა.“
პრესრელიზის თანახმად, 2025 წლის 17 ივნისამდე ხელმოწერილი მოკლევადიანი კონტრაქტებისთვის LNG-ის აკრძალვები 2026 წლის 25 აპრილიდან, ხოლო მილსადენის შეზღუდვები 2026 წლის 17 ივნისიდან ამოქმედდება.
LNG-ის გრძელვადიანი კონტრაქტები 2027 წლის 1 იანვრიდან აიკრძალება; ხოლო მილსადენის შეთანხმებები — 2027 წლის 30 სექტემბრიდან ან არაუგვიანეს 2027 წლის 1 ნოემბრიდან.
არსებულ შეთანხმებებში ცვლილებების შეტანა მხოლოდ ვიწრო ოპერაციული მიზეზებით იქნება დაშვებული; ეს გაკეთდება იმისთვის, რომ აკრძალვამ რუსეთიდან მიღებული გაზის მოცულობის ზრდა არ გამოიწვიოს.
იმპორტს გააკონტროლებს წინასწარი ნებართვების სისტემა, რომელსაც ევროკომისია გაუწევს ზედამხედველობას; სისტემა მოიცავს გამონაკლისებს გაზის ექსპორტიორი ძირითადი ქვეყნებისთვის ან მათთვის, ვინც რუსულ გაზზე შეზღუდვებს აწესებს.
