პოლონეთში საკონსტიტუციო ტრიბუნალის თავმჯდომარის, ბოგდან შვეჩკოვსკისა და თავმჯდომარის მოადგილის, ბარტლომეი სოხანსკის თანამდებობიდან ჩამოშორების შესახებ გავრცელებულ ცნობას სასამართლოს შენობასთან საპროტესტო აქციები და პოლიციის კორდონი მოჰყვა, რამაც ვითარების დაძაბვა გამოიწვია.

პოლონეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს ოფიციალურ ვებგვერდზე გამოქვეყნდა განცხადება სასამართლოს თავმჯდომარე შვეჩკოვსკისა და მისი მოადგილე სოხანსკის უფლებამოსილების შეჩერების თაობაზე.

პოლონური მედიის ინფორმაციით, მოვლენების განვითარების პარალელურად, საკონსტიტუციო სასამართლოს შენობასთან შეიკრიბა მრავალრიცხოვანი ხალხი, მათ შორის ოპოზიციური პარტია „კანონი და სამართლიანობის“ (PiS) თავმჯდომარე იაროსლავ კაჩინსკი, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი მატეუშ მორავიეცკი და საკონსტიტუციო სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე იულია პშილებსკა. სასამართლოს შენობა კი პოლიციის ალყაში მოექცა.

პოლიციის ცნობით, მას შემდეგ, რაც ზოგიერთმა დემონსტრანტმა სასამართლოს ღობე გადალახა, ნაწილმა კი სამართალდამცველებს სხვადასხვა საგანი დაუშინა, 3 პირი დააკავეს.

შვეჩკოვსკისა და მისი მოადგილის ჩამოშორების შემდეგ, საკონსტიტუციო სასამართლოს ხელმძღვანელობა დროებით ყველაზე უხუცესმა მოსამართლემ, ანა კორვინ-პიოტროვსკამ გადაიბარა.

პრეზიდენტი ნავროცკი ქვეყანაში დაბრუნდა

პრეზიდენტმა კაროლ ნავროცკიმ სოციალურ ქსელ X-ზე განცხადება გაავრცელა: „ასეთ დროს პრეზიდენტი პოლონეთში უნდა იმყოფებოდეს. სენეგალში ფრენას ვწყვეტ და უკან ვბრუნდები“.

სენეგალის მიმართულებით აფრენილი ნავროცკის თვითმფრინავი ესპანეთის თავზე მობრუნდა და პოლონეთისკენ აიღო გეზი. ფრენების ონლაინ მონიტორინგის პლატფორმა Flightradar24-ის მონაცემებით, ნავროცკის დაბრუნებას პირდაპირ რეჟიმში 1 მილიონზე მეტი ადამიანი ადევნებდა თვალს. მოგვიანებით პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ დაადასტურა, რომ ნავროცკი პოლონეთში დაბრუნდა.

ნავროცკი პრეზიდენტის სასახლეში შვეჩკოვსკის და უზენაესი სასამართლოს პირველ თავმჯდომარეს, ზბიგნიევ კაპინსკის შეხვდა.

პრეზიდენტი ნავროცკი საკონსტიტუციო სასამართლოს შენობაში ძალით შევიდა

შეხვედრის დასრულების შემდეგ ნავროცკი საკონსტიტუციო სასამართლოს შენობასთან მივიდა, სადაც მისი შენობაში შესვლის მცდელობას საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეებთან შეხლა-შემოხლა მოჰყვა.

მხარეებმა მომხდარ ფიზიკურ დაპირისპირებაში ერთმანეთი დაადანაშაულეს. მოგვიანებით ნავროცკიმ ადგილი დატოვა.

პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა კი X-ზე დაწერა: „სამართლის უზენაესობის აღდგენა ჩვენი ვალია. PiS-ის მმართველობის წლების განმავლობაში დაგროვილი უკანონობის შემდეგ, ეს არის რთული, ზოგჯერ მტკივნეული პროცესი, რომელიც გადამწყვეტ ნაბიჯებს მოითხოვს. სხვა გზა უბრალოდ არ არსებობს“.

აშშ-ის ელჩმა ვარშავაში, ტომ როუზმა X-ზე გავრცელებულ განცხადებაში შეშფოთება გამოთქვა პოლონეთში განვითარებული მოვლენების გამო და მხარეებს თავშეკავებისკენ მოუწოდა, რათა პოლიტიკური დაძაბულობა ძალადობაში არ გადაიზარდოს.

ორი ელჩი გადადგა

როუზმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ აშშ-სთვის უაღრესად მნიშვნელოვანია პოლონეთის სტაბილურობა, უსაფრთხოება და დემოკრატიული მომავალი, და განაცხადა, რომ ქვეყნის ძალა მის ხალხში, ინსტიტუტებსა და სამართლის უზენაესობისადმი ერთგულებაშია.

ამავდროულად, განვითარებული მოვლენების ფონზე თანამდებობა დატოვეს პოლონეთის ელჩმა პეკინში იაკუბ კუმოხმა და ელჩმა ბუქარესტში პაველ სოლოხმა.

პოლონეთის ვიცე-პრემიერმა და საგარეო საქმეთა მინისტრმა რადოსლავ სიკორსკიმ, რომელიც აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში G20-ის საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრის ფარგლებში იმყოფებოდა, პრესკონფერენციაზე საკონსტიტუციო სასამართლოში პოლიციის ჩარევა გაამართლა. სიკორსკიმ აღნიშნა, რომ ეს ქმედება განხორციელდა იმ მიზნით, რომ კანონიერად არჩეულ მოსამართლეებს სასამართლოს საქმიანობის განახლების საშუალება მისცემოდათ.

ტუსკი შვეჩკოვსკის იმაში ადანაშაულებდა, რომ ის საკონსტიტუციო სასამართლოს ახალარჩეულ მოსამართლეებს მოვალეობის შესრულების დაწყებაში უშლიდა ხელს.

PiS-ის მთავრობის დროს, 2022 წლის თებერვალში საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლედ არჩეული შვეჩკოვსკი, 2024 წლის 9 დეკემბერს მაშინდელმა პრეზიდენტმა ანჯეი დუდამ სასამართლოს თავმჯდომარედ დანიშნა.

ტუსკი შვეჩკოვსკის საპარლამენტო უმრავლესობის მიერ სასამართლოში არჩეული მოსამართლეების საქმიანობის ბლოკირებაში სდებდა ბრალს.

ტუსკის ხელმძღვანელობით პროევროპული მთავრობა ხელისუფლებაში 2023 წელს სასამართლოს დამოუკიდებლობის აღდგენის დაპირებით მოვიდა.

პოლონეთში მოსამართლეთა დანიშვნებთან დაკავშირებულმა ხანგრძლივმა პოლიტიკურმა დაპირისპირებამ საკონსტიტუციო სასამართლოს მუშაობა ფაქტობრივად პარალიზებამდე მიიყვანა.