ევროპულმა თვითმფრინავების მწარმოებელმა Airbus-მა ორშაბათს განაცხადა, რომ კონკურენტი Boeing-ის უსაფრთხოების პრობლემების ფონზე, პროგრამული უზრუნველყოფის მოულოდნელი ცვლილებების მოსალოდნელზე სწრაფად განხორციელების შემდეგ, მისი თვითმფრინავების ფლოტი ჩვეულ რეჟიმს დაუბრუნდა.
აზიიდან შეერთებულ შტატებამდე ათობით ავიაკომპანიამ შეასრულა Airbus-ის გადაწყვეტილება პროგრამული უზრუნველყოფის სავალდებულო განახლების შესახებ, რაც მოჰყვა მზის ანთებების (გეომაგნიტური ქარიშხლების) მიმართ უსაფრთხოების ხარვეზის გამოვლენას, რომელიც JetBlue-ს A320-ის ერთ-ერთი ფრენის დროს გამოჩნდა.
თუმცა, ზოგიერთ ავიაკომპანიაში ეს პროცესი უფრო დიდხანს გრძელდება. კოლუმბიურმა კომპანია Avianca-მ 8 დეკემბრამდე ფრენებზე ჯავშნები შეაჩერა.
საკითხში ჩახედულმა წყაროებმა განაცხადეს, რომ A320-ის ფლოტის თითქმის ნახევრის, ანუ 6 000 თვითმფრინავის უკან გაწვევის შესახებ მიღებული ეს უპრეცედენტო გადაწყვეტილება გასული კვირის ბოლოს JetBlue-ს თვითმფრინავის მიერ სიმაღლის უეცარი დაკარგვის ფაქტს მოჰყვა.
Airbus-მა პარასკევს ასობით ავიაოპერატორის მისამართით რვაგვერდიანი გაფრთხილება გამოსცა, რომლითაც ფრენების დროებით შეჩერების ბრძანება გასცა და საჭირო სარემონტო სამუშაოების ჩატარება სავალდებულო გახადა.
საუდის არაბეთში დაფუძნებული დაბალბიუჯეტიანი კომპანია Flyadeal-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა სტივენ გრინვეიმ განაცხადა: „ეს შეტყობინება დაახლოებით 21:00 საათზე (ჯიდას დროით) მივიღეთ და 21:30-ზე უკვე აქ ვიყავი. სიმართლე გითხრათ, ძალიან გამიკვირდა, რომ პროცესი ასე სწრაფად დასრულდა, რადგან ხშირად ხდება გაუგებრობები“.
აღნიშნული დირექტივა Airbus-ის ისტორიაში ყველაზე ფართომასშტაბიან სასწრაფო უკან გაწვევად ფასდება. ამ მოვლენამ ამერიკაში, განსაკუთრებით დატვირთული მადლიერების დღის უქმეებზე, მგზავრობის შეფერხების შესახებ შიშები გააჩინა.
ინდუსტრიის ზოგიერთი წყაროს თქმით, ამ ფართომასშტაბიანმა გაფრთხილებამ აჩვენა, რომ ანგარიშგების დაგვიანებების გამო, Airbus-ი თვითმფრინავებში გამოყენებული ვერსიების რეალურ დროში გაკონტროლებას ვერ ახერხებდა.
თავდაპირველად, რადგან დაზარალებული თვითმფრინავების სერიული ნომრები არ გამოცხადდა, ავიაკომპანიებს პრობლემის მასშტაბის გაგება გაუჭირდათ. Finnair-ის ერთ-ერთმა მგზავრმა განაცხადა, რომ შემოწმება მაშინ ჩატარდა, როცა თვითმფრინავი უკვე ბაქანზე იდგა, რის გამოც მათი რეისი დაგვიანდა.
ინჟინრებს 24 საათის განმავლობაში ყველა თვითმფრინავის სათითაოდ შემოწმება მოუხდათ.
Airbus-ი თავდაპირველად ვარაუდობდა, რომ საჭირო პროცედურები თითოეულ თვითმფრინავზე სამ საათს გასტანდა. თუმცა მოგვიანებით, ბევრმა ავიაკომპანიამ დაზარალებული თვითმფრინავების რაოდენობისა და სამუშაოს შესრულებისთვის საჭირო დროის პროგნოზი შეამცირა.
კვირას სექტორში მოქმედმა წყარომ განაცხადა: „ზოგადად, დაზარალებული თვითმფრინავების რაოდენობა საგრძნობლად შემცირდა“.
Airbus-ს პარასკევის განცხადების გარდა, საკითხზე კომენტარი არ გაუკეთებია.
შესწორება, რომლის გაკეთებასაც Airbus-ი ითხოვდა, გულისხმობდა თვითმფრინავის ცხვირის დახრის კუთხის მართვის პროგრამის წინა ვერსიაზე დაბრუნებას. ეს პროცესი მოიცავს წინა ვერსიის ჩატვირთვას კაბელის საშუალებით მოწყობილობიდან, რომელსაც „მონაცემთა ჩამტვირთავი“ (data loader) ეწოდება. კიბერშეტევების თავიდან ასაცილებლად, მოწყობილობა კაბინაში შეაქვთ და ისე იყენებენ.
ანონიმურმა ოფიციალურმა პირმა განაცხადა, რომ სულ მცირე ერთ მსხვილ ავიაკომპანიას შეფერხებები ჰქონდა, რადგან არ გააჩნდა საკმარისი რაოდენობის მონაცემთა ჩამტვირთავი მოწყობილობა ათობით თვითმფრინავზე სამუშაოების მოკლე დროში შესასრულებლად.
JetBlue-მ კვირას გვიან ღამით გაკეთებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ პრობლემით დაზარალებული 150 თვითმფრინავიდან 137-ის ორშაბათისთვის მწყობრში დაბრუნებას ელოდება, ხოლო პრობლემის გამო ორშაბათს დაახლოებით 20 რეისის გაუქმებას გეგმავს.
A320 ოჯახის ზოგიერთი, ძირითადად უფრო ძველი თვითმფრინავისთვის, მხოლოდ პროგრამული გადატვირთვა საკმარისი არ არის — მათში ახალი კომპიუტერის ჩამონტაჟებაა საჭირო. სექტორის წყაროების ცნობით, თავდაპირველად ასეთი თვითმფრინავების რაოდენობა 1 000-ად ფასდებოდა, თუმცა მოგვიანებით ეს რიცხვი შემცირდა.
სექტორის ხელმძღვანელების თქმით, უქმეებზე მომხდარმა ქაოსმა აჩვენა ის ცვლილებები, რაც ინდუსტრიის პრაქტიკაში Boeing 737 MAX-ის კრიზისის შემდეგ მოხდა. კომპანია Boeing-მა მწვავე კრიტიკა დაიმსახურა 737 MAX-ის კრიზისის დროს მომხდარი, პროგრამული დიზაინის ხარვეზით გამოწვეული ფატალური ავარიების მართვის გამო.
იმ კრიზისის შემდეგ, Airbus-ი მსგავსი მასშტაბის გლობალურ უსაფრთხოების პრობლემას პირველად წააწყდა. აღმასრულებელმა დირექტორმა გიიომ ფორიმ საჯაროდ მოიხადა ბოდიში, რაც საზოგადოებასთან ურთიერთობაში ტრადიციულად თავშეკავებული და სასამართლო დავებით დატვირთული სექტორისთვის დამოკიდებულების მკვეთრ ცვლილებაზე მიუთითებს.
Boeing-მაც განაცხადა, რომ ცდილობს, საზოგადოებასთან ურთიერთობაში უფრო გამჭვირვალე მიდგომა შეიმუშაოს.
ნიუ-იორკში განთავსებული „5W Public Relations“-ის ხელმძღვანელმა რონ ტოროსიანმა განაცხადა: „მოქმედებს თუ არა Airbus-ი Boeing MAX-ის კრიზისის გათვალისწინებით? რა თქმა უნდა, საავიაციო სექტორში ყველა კომპანია ასე იქცევა“.
ტოროსიანმა აღნიშნა: „Boeing-მა რეპუტაციის ნაწილი ყოყმანისა და გაუმჭვირვალე დამოკიდებულების გამო დაკარგა. Airbus-ს აშკარად სურს აჩვენოს მზაობა, აღიაროს, რომ ‘უკეთესად მოქმედება შეეძლოთ’. ეს მიდგომა დადებითად ფასდება მარეგულირებლების, კლიენტებისა და მგზავრების მხრიდან“.
