გაეროს გენერალური ასამბლეის 81-ე სესია, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს დიპლომატიურ შეხვედრად მიიჩნევა და მრავალი ქვეყნის ლიდერს აერთიანებს, 22 სექტემბერს ნიუ-იორკში დაიწყება.
გენერალური ასამბლეის მაღალი დონის კვირეული, რომელიც ყოველწლიურად ნიუ-იორკში, 193-წევრიანი გაეროს შტაბ-ბინაში, გლობალური პრობლემების განსახილველად თავს უყრის სახელმწიფოებისა და მთავრობების მეთაურებსა და საგარეო საქმეთა მინისტრებს, წელს 22-28 სექტემბერს გაიმართება.
გაეროს 81-ე გენერალურ ასამბლეას, რომელსაც გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიუ გუტერეში უკანასკნელად გახსნის, ბანგლადეშის საგარეო საქმეთა მინისტრი ხალილურ რაჰმანი უხელმძღვანელებს.
1955 წლიდან დამკვიდრებული ტრადიციის თანახმად, თავმჯდომარეების შემდეგ პირველ სიტყვას კვლავ ბრაზილია წარმოთქვამს.
ბრაზილიის შემდეგ სიტყვით მასპინძელი აშშ გამოვა.
გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე თურქეთის სახელით პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი სიტყვით პირველსავე დღეს, რიგით მე-4 გამოვა.
პრეზიდენტი ერდოღანი გაეროს გენერალურ ასამბლეას სიტყვით უკვე მე-16-ედ მიმართავს.
მთავარი თემა: „ნდობის აღდგენა“
წელს გენერალური ასამბლეა თემით „ნდობის აღდგენა, ტრანსფორმაციის მართვა: ყველასთვის შედეგზე ორიენტირებული გაერო“ იკრიბება და მასში 150-ზე მეტი სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურის, ასევე მრავალი ვიცე-პრეზიდენტის, ვიცე-პრემიერის, მინისტრისა და სხვა მაღალი რანგის სამთავრობო პირის მონაწილეობაა მოსალოდნელი.
მთავარი თემის ფარგლებში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან დღის წესრიგის საკითხად გაეროს არსებულ გლობალურ პირობებთან მორგება და მრავალმხრივი სისტემის გაძლიერება გვევლინება.
მოსალოდნელია, რომ მზარდი გეოპოლიტიკური კონკურენციის, მიმდინარე ომების, ეკონომიკური უთანასწორობისა და გლობალური კრიზისების ფონზე საერთაშორისო ინსტიტუტების ეფექტიანობის გაზრდა, წევრ ქვეყნებს შორის ნდობის აღდგენა და გაეროს მიერ გლობალურ გამოწვევებზე უფრო ეფექტური რეაგირება ლიდერების გამოსვლებში და ორმხრივ შეხვედრებში წამყვან ადგილს დაიკავებს.
ლიდერთა ძირითად საკითხებს შორის ასევე განიხილება ისეთი განსხვავებული თემები, როგორიცაა კლიმატის ცვლილება, მდგრადი განვითარების მიზნები, განვითარების დაფინანსება, ხელოვნური ინტელექტი და ტექნოლოგიური ტრანსფორმაცია, გლობალური ჯანდაცვა და პანდემიისთვის მზადყოფნა, ბირთვული განიარაღება და საერთაშორისო უსაფრთხოება.
ამ ფარგლებში იგეგმება სხვადასხვა მაღალი დონის შეხვედრის გამართვა კლიმატის დაცვის ქმედებებისა და სამართლიანი ტრანსფორმაციის, ბირთვული განიარაღების, განვითარების უფლების დეკლარაციის 40 წლისთავის, ზღვის დონის აწევით გამოწვეული საფრთხეების, მომავალი პანდემიებისთვის მზადყოფნისა და რეაგირების შესაძლებლობების გაძლიერების, ასევე რასიზმის, რასობრივი დისკრიმინაციის, ქსენოფობიისა და მასთან დაკავშირებული შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ ბრძოლის საკითხებზე.
გარდა ამისა, გათვალისწინებულია, რომ ლიდერები როგორც გაეროს გენერალური ასამბლეის ტრიბუნიდან გამოსვლისას, ისე ორმხრივ და მრავალმხრივ შეხვედრებზე განიხილავენ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში მიმდინარე კონფლიქტებს, კრიზისებსა და დავებს.
ამ კონტექსტში, მოსალოდნელია, რომ ღაზაში მიმდინარე მოვლენები მრავალი ლიდერის მთავარი საკითხი იქნება; ასევე განიხილება ირანზე თავდასხმები და ჰორმუზის სრუტეში ნავიგაციის თავისუფლება, რუსეთ-უკრაინის ომი, კვიპროსის საკითხი, სუდანში მიმდინარე კონფლიქტი და დამძიმებული ჰუმანიტარული ვითარება, მიანმარის ჰუმანიტარული კრიზისი და ჰაიტის უსაფრთხოების კრიზისი.
გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია ის, აღსრულდება თუ არა ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) მიერ 2024 წელს გაცემული დაკავების ორდერი.
ნიუ-იორკის მერმა ზოჰრან მამდანიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ნეთანიაჰუ ICC-ის გადაწყვეტილების შესაბამისად უნდა დააკავონ, თუმცა მას დაკავების დამოუკიდებელი იურიდიული უფლებამოსილება არ გააჩნია და ეს ნაბიჯი ფედერალურმა მთავრობამ უნდა გადადგას.
მეორე მხრივ, აშშ-ის მთავრობამ მიანიშნა, რომ ნეთანიაჰუს „არავითარ შემთხვევაში არ დააკავებენ“, და კიდევ ერთხელ უარყო პალესტინის პრეზიდენტ მაჰმუდ აბასისა და პალესტინელი ოფიციალური პირების სავიზო მოთხოვნა, რომლებიც გენერალურ ასამბლეაზე სიტყვით გამოსვლას გეგმავდნენ.
