ირანის პრეზიდენტმა, მასუდ პეზეშკიანმა, აშშ-სთან ბირთვული მოლაპარაკებების დაწყების განკარგულება გასცა. ეს გადაწყვეტილება მოჰყვა აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის განცხადებას, რომ ის იმედოვნებს ისეთ შეთანხმებას, რომელიც თეირანის წინააღმდეგ სამხედრო ნაბიჯებს თავიდან აიცილებს.
ადგილობრივი მედიის ცნობით, პრეზიდენტმა პეზეშკიანმა ბირთვული მოლაპარაკებების დაწყების ბრძანება მას შემდეგ გასცა, რაც დონალდ ტრამპმა თეირანთან სამხედრო კონფლიქტის პრევენციის მიზნით შეთანხმების მიღწევის სურვილი გამოთქვა.
გასულ თვეში პიკს მიღწეული საპროტესტო აქციების შემდეგ, რომლებშიც ირანის ხელისუფლება ჩაერია, ტრამპი სამხედრო მოქმედებებით დაიმუქრა და ახლო აღმოსავლეთში ავიამზიდების ჯგუფის გაგზავნა ბრძანა.
მიუხედავად ირანზე ზეწოლისა, ტრამპი კვლავ ინარჩუნებს შეთანხმების იმედს; თეირანი კი იმეორებს, რომ დიპლომატია სურს, თუმცა ხაზს უსვამს, რომ ნებისმიერ თავდასხმაზე მკაცრი პასუხი ექნება.
სააგენტო „Fars“-მა ორშაბათს, ანონიმურ სამთავრობო წყაროზე დაყრდნობით, გაავრცელა ინფორმაცია: „პრეზიდენტმა პეზეშკიანმა აშშ-სთან მოლაპარაკებების დაწყების ბრძანება გასცა“.
„ირანი და აშშ ბირთვულ დოსიეზე გამართავენ მოლაპარაკებებს“, - იტყობინება „Fars“-ი, თუმცა კონკრეტული თარიღი არ სახელდება. აღნიშნული ინფორმაცია სახელმწიფო გაზეთ „Iran“-შიც გამოქვეყნდა.
ორშაბათს დილით ირანმა განაცხადა, რომ მუშაობს მეთოდსა და ჩარჩოზე, რომელიც რამდენიმე დღეში მზად იქნება რეგიონული შუამავლების მეშვეობით შეტყობინებების გასაცვლელად და მოლაპარაკებების დასაწყებად.
საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა, ესმაილ ბაღაიმ განაცხადა: „ბევრი საკითხი იქნა განხილული, ჩვენ დიპლომატიური პროცესის თითოეული ეტაპის დეტალებს ვამუშავებთ და ვიმედოვნებთ, რომ უახლოეს დღეებში ამას დავასრულებთ“. მას მოლაპარაკებების შინაარსზე დეტალები არ გაუმხელია.
დიპლომატიური ძალისხმევა
ტრამპმა გააფრთხილა ირანი, რომ მის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით, რომელიც დასავლეთის აზრით ბირთვული იარაღის შექმნისკენ არის მიმართული, „დრო იწურება“. ბაღაიმ კი აღნიშნა, რომ თეირანი „არასოდეს იღებს ულტიმატუმებს“ და ვერ დაადასტურებს მსგავსი შეტყობინების მიღებას.
რეგიონული აქტორები მხარს უჭერენ დიპლომატიას დაძაბულობის შესამცირებლად. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაღჩი გასულ კვირას თურქეთში იმყოფებოდა და Telegram-ის მეშვეობით განაცხადა, რომ დამატებითი კონსულტაციები გამართა ეგვიპტელ, საუდელ და თურქ კოლეგებთან.
„პრეზიდენტმა ტრამპმა თქვა: 'არა ბირთვულ იარაღს' და ჩვენ სრულად ვეთანხმებით. ეს შეიძლება იყოს ძალიან კარგი შეთანხმება,“ - განუცხადა არაღჩიმ კვირას CNN-ს. „რა თქმა უნდა, სანაცვლოდ სანქციების მოხსნას ველოდებით. ანუ, შეთანხმება შესაძლებელია. ნუ ვისაუბრებთ შეუძლებელ რამეებზე.“
ბაღაის განცხადებით, მეზობელი ქვეყნების მისწრაფება დიპლომატიური გადაწყვეტისკენ ასახავს მათ შეშფოთებას, რომ აშშ-ის ნებისმიერი თავდასხმა რეგიონს კონფლიქტში ჩაითრევს. ეს მოსაზრება ემთხვევა ირანის უზენაესი ლიდერის, აიათოლა ალი ხამენეის პოზიციას, რომელმაც კვირას აღნიშნა, რომ აშშ-ის თავდასხმა „რეგიონულ ომს“ გამოიწვევს.
ელჩების დაბარება
უზენაესმა ლიდერმა ბოლო საპროტესტო აქციები „გადატრიალების“ მცდელობას შეადარა. ხელისუფლებამ ეკონომიკური სირთულეებით გამოწვეულ პროტესტებს, რომლებმაც იანვრის დასაწყისში მასშტაბური ხასიათი მიიღო, „არეულობა“ უწოდა და მათი ორგანიზება აშშ-სა და ისრაელს დააბრალა.
თეირანმა აღიარა პროტესტების დროს ათასობით ადამიანის დაღუპვა. კვირას პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ გამოაქვეყნა იმ 3,117 ადამიანიდან 2,986-ის სახელი, რომლებიც, მათი თქმით, არეულობისას დაიღუპნენ. ხელისუფლება ამტკიცებს, რომ დაღუპულთა უმეტესობა უსაფრთხოების ძალების წარმომადგენელი და უდანაშაულო გამვლელია და მომხდარ ძალადობას „ტერორისტულ აქტებს“ უკავშირებს.
ამ მოვლენების ფონზე, ევროკავშირმა „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსი“ (IRGC) ტერორისტული ორგანიზაციების სიაში შეიყვანა. ირანელმა კანონმდებლებმა კვირას საპასუხო ზომებს მიმართეს და იგივე სტატუსი ევროპულ არმიებს მიანიჭეს.
ორშაბათს ბაღაიმ განაცხადა, რომ საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ამ გადაწყვეტილების გამო თეირანში ევროკავშირის ყველა წევრი ქვეყნის ელჩი დაიბარა და მოსალოდნელია სხვა საპასუხო რეაქციებიც. ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ ასევე გამოაცხადა, რომ თეირანში „არეულობებში მონაწილეობის“ ბრალდებით ოთხი უცხოელია დაკავებული, თუმცა მათი მოქალაქეობა არ დაუკონკრეტებია.
