შესავალი:

სტამბოლის ისტორიულ რამი ბიბლიოთეკის „შიფაჰანეს“ (საავადმყოფო) განყოფილებაში ექსპერტები გულმოდგინედ აღადგენენ საუკუნეების მანძილზე შენახულ იშვიათ ხელნაწერებს, რითაც ამ შეუფასებელ ნაწარმოებებს ახალ სიცოცხლეს ანიჭებენ.

მე-18 საუკუნის ისტორიულ შენობაში, რომელიც ადრე სამხედრო ყაზარმად გამოიყენებოდა, რამი ბიბლიოთეკად 2023 წელს გაიხსნა. ბიბლიოთეკის ფარგლებში მოქმედი სარესტავრაციო ცენტრი „შიფაჰანე“ თურქეთის ხელნაწერი ნაშრომების დაწესებულების დაქვემდებარებაში მუშაობს.

„წიგნის საავადმყოფოდ“ წოდებულ შიფაჰანეში რესტავრაციას უკეთებენ სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის ოსმალურ თურქულ, არაბულ, სპარსულ, ებრაულ და რუსულ ენებზე დაწერილ ათასწლეულის წინანდელ უნიკალურ ნაწარმოებებს. ასევე, რესტავრაციისთვის იღებენ ნაშრომებს ისეთი ქვეყნებიდან, როგორიცაა ლიბანი.

შიფაჰანეს ხელმძღვანელი დოქტორი ნილ ბაიდარი TRT World-ისთვის მიცემულ ინტერვიუში ამბობს, რომ რესტავრაციის პროცესი ქირურგიულ ჩარევას ჰგავს: „ხელნაწერის ჯანმრთელობა ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია. ჩვენ ვმუშაობთ ნაწარმოებების დაზიანების გარეშე, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად“, განაცხადა მან.

ექსპერტები არესტავრირებენ ისლამის ადრეული პერიოდის იშვიათ წმ. ყურანის ეგზემპლარებს, ასევე ცნობილი ფიყჰის (ისლამური სამართალი) მეცნიერის აჰმედ იბნ ჰანბალის მიერ ჰადისის მეცნიერებაზე დაწერილ 1069 წლის წიგნს „ალ-ილელ ვე მარიფეთურ-რიჯალ“. ამ ნაშრომის მსოფლიოში ცნობილი ერთადერთი ასლი სულეიმანიეს ბიბლიოთეკაში ინახება.

წიგნების რესტავრაციის პროცესი

შიფაჰანეს ექსპერტები TRT World-ს უყვებიან თითოეული გვერდის გადარჩენის დეტალებს და აღნიშნავენ, რომ რესტავრაცია და კონსერვაცია შრომატევადი პროცესია.

რესტავრაციის პროცესი იწყება ნაწარმოებების დეტალური დოკუმენტირებით. ექსპერტები სწავლობენ ნაწარმოებების შექმნისას გამოყენებულ მასალებსა და ტექნიკებს. შემდეგ, ნაწარმოებები იწმინდება ტენის, სოკოს, მწერებისა და ბუნებრივი დაბერების შედეგად გამოწვეული დაზიანებებისგან.

თითოეული გვერდი იწმინდება მტვრის, ჭუჭყისა და ლაქებისგან, შემდეგ კი მცირე ნაგლეჯები ბუნებრივი წებოთი კეთდება. დაზიანებულ ადგილებზე ეწებება შესაბამისი სისქის ხელნაკეთი ქაღალდი და იწნეხება. აღდგენილი გვერდები ერთიანდება წიგნის ფორმით. ეს პროცესი ზოგჯერ თვეების განმავლობაში გრძელდება.

ექსპერტი მებრურე იფექ იუქსელი ამბობს, რომ რესტავრაციის პროცესი იწყება დოკუმენტირებით, რაც „ყველაზე მნიშვნელოვანი ეტაპია“, და ამ ეტაპზე ისინი სწავლობენ წერისთვის გამოყენებულ მასალასა და ტექნიკას.

შიფაჰანე ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე აღჭურვილ სარესტავრაციო ცენტრად ითვლება. ქიმიის ინჟინრების, ქიმიკოსებისა და ბიოლოგებისგან შემდგარი 80-კაციანი ექსპერტთა გუნდი მუშაობს უახლესი ტექნოლოგიების გამოყენებით.

დოქტორი ნილ ბაიდარი აღნიშნავს, რომ თურქეთში პროფესიონალური სარესტავრაციო სამუშაოები 2012 წელს დაიწყო და ტექნოლოგიასთან ერთად განვითარდა შესაძლებლობებიც ამ სფეროში.

რამი ბიბლიოთეკის შიფაჰანე გულმოდგინედ მუშაობს, რათა წარსულის კვალის მატარებელი უნიკალური ნაწარმოებები მომავალ თაობებს გადასცეს. ექსპერტების თავდადებული ძალისხმევით, საუკუნეების მანძილზე შენახული ცოდნა ახალ სიცოცხლეს იძენს.