თურქეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა ისრაელის გადაწყვეტილება სომალილენდის დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ აღიარების შესახებ არალეგიტიმურად შეაფასა და განაცხადა, რომ ეს პირდაპირ საფრთხეს უქმნის სომალის ტერიტორიულ მთლიანობას.

სამშაბათს სტამბოლში სომალის პრეზიდენტ ჰასან შეიხ მაჰმუდთან ერთად გამართულ ერთობლივ პრესკონფერენციაზე სიტყვით გამოსვლისას, ერდოღანმა აღნიშნა, რომ ანკარა მტკიცედ უჭერს მხარს სომალის ტერიტორიულ მთლიანობასა და პოლიტიკურ ერთიანობას. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ უსაფრთხოების სფეროში მიღწეული ბოლოდროინდელი წარმატებები არ უნდა იქნას ხელყოფილი იმ აქტორების „საბოტაჟური ქმედებებით“, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან სომალის აღდგენას.

„ჩვენ ამ პროცესში მტკიცედ დავუჭერთ მხარს სომალის ტერიტორიულ მთლიანობასა და პოლიტიკურ ერთიანობას და კვლავაც სომალელი ხალხის გვერდით ვიდგებით“, - განაცხადა ერდოღანმა.

ერდოღანმა ასევე ხაზი გაუსვა თურქეთის გაფართოებულ ეკონომიკურ და სტრატეგიულ ურთიერთობებს მოგადიშუსთან და 2026 წელს სომალის სანაპირო ზონებში საბურღი სამუშაოების დაწყების გეგმები გამოაცხადა. პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ ეს ძალისხმევა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს სომალელი ხალხის კეთილდღეობას და დასძინა, რომ თურქეთმა თავის ენერგეტიკულ ფლოტს ორი ახალი ღრმაწყლოვანი საბურღი გემი დაამატა.

თურქეთის მხარდაჭერა სომალის მიმართ

სომალის პრეზიდენტმა ჰასან შეიხ მაჰმუდმა ანკარას პოლიტიკური, უსაფრთხოების და ეკონომიკური მხარდაჭერისთვის მადლობა გადაუხადა: „განსაკუთრებით ამ პერიოდში, როდესაც სომალი თავისი ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის წინაშე არსებული საფრთხის წინაშე დგას, ჩვენ ვიგრძენით თურქეთის და თურქი ერის მხარდაჭერა“.

მაჰმუდმა ასევე გააკრიტიკა ნეთანიაჰუს პოზიცია და ისრაელის მიერ სომალილენდის აღიარება აგრესიულ და მიუღებელ ნაბიჯად შეაფასა, რომელიც არღვევს სომალის სუვერენიტეტს.

ისრაელმა პარასკევს გამოაცხადა, რომ სომალილენდს დამოუკიდებელ სუვერენულ სახელმწიფოდ აღიარებს.

სომალილენდი 1991 წელს სომალისგან დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ფაქტობრივად ავტონომიურ რეგიონად ფუნქციონირებს საკუთარი ადმინისტრაციული, პოლიტიკური და უსაფრთხოების სტრუქტურებით. ამის მიუხედავად, მას ოფიციალური საერთაშორისო აღიარება არ მოუპოვებია. სომალის ფედერალური მთავრობა კი ამ რეგიონს ქვეყნის ტერიტორიის განუყოფელ ნაწილად მიიჩნევს. მოგადიშუ მუდმივად უარყოფს უცხოური მთავრობების მიერ სომალილენდთან პირდაპირი ურთიერთობების დამყარებას და აცხადებს, რომ მსგავსი ქმედებები ეწინააღმდეგება სომალის ერთიანობასა და საერთაშორისო სამართალს.

ტერორიზმთან ბრძოლა

ერდოღანმა განაცხადა, რომ თურქეთი გააგრძელებს სომალის უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის მხარდაჭერას და დაამატა, რომ ისინი ყოვლისმომცველ დახმარებას გაუწევენ სომალის ტერორიზმთან ბრძოლაში.

პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ თურქეთის შეიარაღებული ძალების სამხედრო სასწავლო ცენტრში (TÜRKSOM) სომალის ეროვნული არმიისთვის ჩატარებული წვრთნებითა და აღჭურვილობის მიწოდებით მათ აჩვენეს, რომ სომალის გვერდით დგანან ტერორის წინააღმდეგ.

„მსოფლიოს მეოთხე უდიდესი ფლოტი“

სომალისთან ენერგეტიკულ სექტორში თანამშრომლობის გაძლიერებაზე საუბრისას ერდოღანმა თქვა: „ჩვენმა სეისმურმა კვლევითმა გემმა Oruç Reis-მა სომალის საზღვაო ზონებში 9-თვიანი კვლევითი სამუშაოები ჩაატარა“.

ამ კონტექსტში პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ თურქეთი 2026 წელს საბურღი სამუშაოების დაწყებას გეგმავს და ეს საქმიანობა მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს სომალელი ხალხის კეთილდღეობაში. მან ასევე განაცხადა, რომ ანკარამ ფლოტს კიდევ ორი ახალი ღრმაწყლოვანი საბურღი გემი დაამატა.

„ამ ორ გემს, რომლებსაც „ჩაღრი ბეი“ (Çağrı Bey) და „ილდირიმი“ (Yıldırım) ვუწოდეთ, პირველი სომალის სანაპიროებთან, მეორე კი შავ ზღვაში იმუშავებს. მათი დამატებით ჩვენ ამ სფეროში მსოფლიოს მე-4 უდიდესი ფლოტის მფლობელები გავხდით. იმედი მაქვს, ორივე სასიხარულო ამბავი წარმატების მომტანი იქნება“, - განაცხადა ერდოღანმა.

კოსმოსური პორტი სომალიში

ერდოღანმა აღნიშნა, რომ სომალისთან თევზჭერის სფეროში გაფორმებული შეთანხმება თანამშრომლობას ახალ განზომილებას სძენს. მისი თქმით, ამ შეთანხმების ფარგლებში თურქეთი მხარს დაუჭერს სომალის ტექნიკური შესაძლებლობების განვითარებას და ხელს შეუწყობს უკანონო თევზჭერასთან ბრძოლას.

„გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში ჩვენ ვგეგმავთ სომალიში კოსმოსური პორტის აშენებას“, - განაცხადა მან. პრეზიდენტმა ასევე თქვა, რომ სამეტაპიანი პროექტის პირველი ფაზის დიზაინი დასრულებულია და მშენებლობა თურქეთის კოსმოსური სააგენტოს მეშვეობით დაიწყო.

ერდოღანმა მაჰმუდს სამშაბათს დილით სტამბოლში, დოლმაბაჰჩეს საპრეზიდენტო ოფისში, ოფიციალური ცერემონიით უმასპინძლა. ორმა ლიდერმა დახურულ კარს მიღმა გამართა შეხვედრა, რის შემდეგაც გაიმართა უფრო ფართო შეხვედრა დელეგაციებს შორის.

თურქულ დელეგაციას წარმოადგენდნენ საგარეო საქმეთა მინისტრი ჰაქან ფიდანი, ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი ალფარსლან ბაირაქტარი, ეროვნული თავდაცვის მინისტრი იაშარ გიულერი და მრეწველობისა და ტექნოლოგიების მინისტრი მეჰმეთ ფათიჰ ქაჯირი, ასევე დაზვერვის, კომუნიკაციებისა და თავდაცვის მრეწველობის ლიდერები.